Khi đi tour Tà Đùng 2 ngày 1 đêm, cơ hội săn mây duy nhất là sáng sớm ngày thứ hai, trước khi chặng thuyền bắt đầu: dậy khi trời còn tối mờ, ra một chỗ trên đồi nhìn xuống lòng hồ gần nơi ở — sân villa, mép khu garden, hoặc điểm mà người điều hành chỉ. Có thấy biển mây hay không phụ thuộc trời: đêm trước quang mây, lặng gió, không khí ẩm thì khả năng cao; đêm gió mạnh hay trời hanh khô thì sáng ra thường trong vắt.
Không đơn vị tour nào hứa được mây, và tour tử tế cũng không nên hứa. Bài này giúp khách tour hiểu mây hình thành thế nào trên lòng hồ, dậy lúc nào, ra đâu mà không làm lỡ giờ đoàn, mặc gì, và nên kỳ vọng ra sao. Trên tờ chương trình của Tà Đùng Tour, buổi sáng này được đặt một cái tên ngắn: "Highland Morning" — buổi sáng cao nguyên.
Mây trên hồ Tà Đùng hình thành thế nào
Thứ khách gọi là "biển mây" ở Tà Đùng phần lớn là sương mù bức xạ đọng trong lòng chảo. Ban đêm, nếu trời quang, mặt đất và cây cỏ toả nhiệt lên bầu trời rất nhanh; lớp không khí sát mặt đất lạnh đi. Không khí lạnh nặng hơn nên trượt theo sườn đồi xuống chỗ trũng — và chỗ trũng ở đây là lòng hồ. Khi lớp khí lạnh đó lạnh đến mức không giữ nổi hơi nước, hơi nước ngưng thành vô số giọt li ti, tạo thành một tầng sương dày.
Hồ góp thêm phần quan trọng: mặt nước rộng cung cấp hơi ẩm suốt đêm. Kết quả là một lớp trắng phẳng nằm dưới thung, các đỉnh đảo và đồi nhô lên như những hòn đảo thứ hai trên mặt mây. Người đứng ở chỗ cao hơn mặt lớp sương sẽ thấy cảnh "mây dưới chân"; người ở dưới thung thì chỉ thấy mình đang trong sương mù.
Khi mặt trời lên, nắng sưởi ấm không khí, lớp sương bắt đầu chuyển động, tách thành dải, bốc lên rồi tan. Đó là lý do cảnh đẹp nhất thường ngắn: từ lúc tờ mờ sáng tới khoảng một, hai giờ sau bình minh, tuỳ hôm.
Đọc trời từ tối hôm trước
Trong lúc đoàn ăn BBQ buổi tối, nhìn trời một chút là đoán được khá nhiều về sáng hôm sau. Bảng dưới đây là kinh nghiệm chung về sương bức xạ, không phải dự báo chắc chắn:
| Tối hôm trước | Khả năng sáng mai có mây dưới thung | Vì sao |
|---|---|---|
| Trời quang, thấy nhiều sao, lá cây đứng yên | cao | mặt đất toả nhiệt mạnh, khí lạnh đọng được |
| Chiều có mưa, tối tạnh và quang | rất cao | đất ẩm, không khí nhiều hơi nước, đêm lạnh nhanh |
| Trời nhiều mây che, không thấy sao | thấp | mây như tấm chăn giữ nhiệt, mặt đất không lạnh đủ |
| Gió thổi mạnh suốt tối | thấp | gió trộn lớp khí lạnh với khí ấm, sương không đọng |
| Hanh khô, khói bụi, trời mờ | thấp đến trung bình | thiếu hơi ẩm; nếu có thì lớp mỏng |
| Mưa kéo dài suốt đêm | khó đoán | có thể là mây thấp phủ cả đồi, không thấy hồ |
Đọc trời kiểu này giúp quyết định có đặt báo thức sớm hay không. Hôm dự đoán "thấp", người muốn ngủ có thể ngủ; người tò mò vẫn có thể dậy xem, vì thiên nhiên không làm theo bảng.
Dậy lúc nào: lịch một buổi sáng trong tour
Mây đẹp nhất trong khoảng từ lúc trời vừa sáng mờ tới chừng một giờ sau khi mặt trời mọc. Ở vùng này giờ mặt trời mọc thay đổi theo mùa, xê dịch quanh khoảng năm giờ rưỡi đến sáu giờ sáng; xem giờ mặt trời mọc của ngày đi trên điện thoại rồi đặt báo thức sớm hơn khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút.
Trong tour 2 ngày 1 đêm, sau bữa sáng là chặng thuyền, rồi Topview, thác, vườn, cơm trưa và xe về. Lịch sáng vì vậy khá chặt. Một buổi săn mây gọn thường diễn ra như sau: dậy, mặc ấm, ra chỗ ngắm trong vài phút; ngắm và chụp khoảng bốn mươi lăm phút đến một giờ; về vệ sinh cá nhân, xếp đồ; ăn sáng đúng giờ đoàn.
Điều quan trọng là không làm trễ giờ đoàn. Người săn mây nên xếp sẵn ba lô từ tối hôm trước, để sáng ra chỉ việc quay về rửa mặt và xuống ăn. Ai không dậy sớm cũng không thiệt nhiều: nếu sương còn nằm lâu, chặng thuyền đầu buổi đôi khi đi ngay giữa làn sương tan — một kiểu ngắm mây khác, từ mặt nước.
Đi đâu để săn mây khi đang ở trong tour
Ngay chỗ ở, nếu nằm trên đồi. Villa và khu nghỉ quanh hồ Tà Đùng nhiều nơi dựng trên đồi, nhìn xuống mặt hồ. Với khách tour, đây là lựa chọn tốt nhất: không phải đi xe trong tối, không rời đoàn, về ăn sáng đúng giờ. Tối hôm trước hỏi người quản lý chỗ ở xem đứng ở góc nào nhìn được lòng hồ rõ nhất.
Điểm ngắm gần do người điều hành chỉ. Một số đoàn được đưa ra một điểm nhìn gần nơi ở vào sáng sớm. Việc này phải do người điều hành sắp xếp; khách tự đi bộ hay chạy xe ra điểm lạ trong tối trên đường đồi là không nên.
Đừng xuống bến hồ để chờ mây. Đứng ở mép nước lúc có sương là đứng trong mây, chỉ thấy trắng xung quanh. Muốn thấy biển mây phải ở cao hơn lớp sương.
Không đi một mình. Trời tối, đường dốc, có thể có chó nhà dân. Đi theo nhóm hai ba người, mang đèn pin, báo cho người cùng phòng.
Mặc gì, mang gì cho buổi sáng sớm
Sáng sớm trên đồi cao nguyên lạnh hơn nhiều so với lúc ngồi BBQ tối hôm trước, nhất là khi gió đưa hơi ẩm từ mặt hồ lên. Chuẩn bị gọn:
- Áo khoác gió có mũ, bên trong là áo nỉ hoặc áo len mỏng; mùa khô nên có cả khăn quàng cổ.
- Quần dài và giày kín — cỏ đẫm sương sẽ làm ướt chân trong vài bước.
- Đèn pin hoặc đèn điện thoại để đi trong tối; tắt đi khi đã tới chỗ ngắm để không làm loá người khác.
- Một tấm áo mưa mỏng hoặc tấm lót để ngồi trên cỏ, ghế ướt.
- Bình nước ấm hoặc hỏi chỗ ở có sẵn nước nóng pha một cốc trà, cà phê mang theo.
- Điện thoại sạc đầy; trời lạnh làm pin tụt nhanh hơn bình thường.
Trẻ nhỏ nên được mặc ấm kỹ hơn người lớn, hoặc để ngủ tiếp, người lớn ra xem trước; nếu mây đẹp thì quay vào bế trẻ ra một lúc.
Chụp mây: những gì máy làm được và không làm được
Biển mây trắng dưới bầu trời hồng nhạt là thứ mắt người thấy rất rõ nhưng điện thoại hay chụp sai: hoặc mây cháy trắng mất chi tiết, hoặc trời tối đen. Chạm vào vùng mây trên màn hình để máy đo sáng theo mây, rồi kéo thanh sáng xuống một chút. Chế độ HDR giúp giữ được cả trời và mây.
Cảnh đẹp nhất thường có một điểm tựa phía trước: một cành cây, mép mái nhà, bóng một người đứng nhìn. Đặt điểm tựa đó ở góc khung, để mây và đảo chiếm phần lớn. Video tua nhanh (timelapse) dài vài phút với điện thoại đặt cố định sẽ ghi được cảnh mây trôi và tan — thứ ảnh tĩnh không truyền được.
Đừng mải chụp tới mức quên nhìn. Cảnh mây thay đổi từng phút; vài phút đứng im nhìn đỉnh đảo hiện dần lên khi nắng chạm vào là thứ nhiều người nhớ hơn mọi tấm ảnh.
Kỳ vọng thế nào cho đúng
Không có tháng nào chắc chắn. Giai đoạn chuyển từ mùa mưa sang mùa khô và những tháng đầu mùa khô thường được nhắc nhiều nhất cho cảnh mây, nhưng ngay trong giai đoạn đó vẫn có sáng trong veo. Giữa mùa mưa có thể có mây, nhưng hay là mây thấp phủ luôn cả đồi.
Một đêm là một lần thử. Tour 2 ngày 1 đêm chỉ có một buổi sáng. Có thì vui, không có thì vẫn còn hồ, thuyền, Topview. Ai đặt nặng chuyện săn mây nên chọn tour dài ngày hơn để có hai, ba buổi sáng.
Sương mỏng cũng đẹp. Không phải lúc nào cũng là biển mây dày. Những dải sương mỏng vắt ngang chân đảo, mặt hồ bốc hơi khói trắng dưới nắng sớm cũng là cảnh đáng xem.
Ảnh trên mạng là ảnh chọn lọc. Những tấm ảnh mây đẹp nhất là kết quả của nhiều buổi sáng chờ đợi, có khi của người sống ở đây. Kỳ vọng vừa phải để không thấy hụt hẫng.
Săn mây trong tổng thể chuyến đi
Với tour, buổi sáng săn mây là một phần thưởng thêm chứ không phải mục tiêu chính. Chương trình được dựng quanh hồ, thuyền, chỗ ở và bữa tối; mây là thứ thiên nhiên cho thêm khi đủ điều kiện. Hiểu như vậy giúp cả đoàn tận hưởng chứ không biến buổi sáng thành áp lực.
Một gợi ý cho đoàn gia đình: tối hôm trước thống nhất ai dậy sớm, ai ngủ. Người dậy sớm làm "trinh sát", nhắn vào nhóm chat ngay khi ra tới chỗ ngắm: "có mây dày" hay "trời trong". Người còn lại tuỳ đó mà dậy hay ngủ thêm mười lăm phút.
Còn với đoàn công ty, buổi sáng sớm có thể là lúc tự do nhẹ nhàng sau đêm BBQ — ai thích thì đi, không bắt buộc. Một tấm ảnh mây đẹp gửi vào nhóm chung lúc sáu giờ sáng đủ làm cả đoàn phấn chấn trước chặng thuyền.
Khi sáng ra không có mây: buổi sáng vẫn đáng dậy
Có những sáng trời trong vắt, không một dải sương nào dưới thung. Người dậy sớm thường thất vọng vài phút, rồi nhận ra buổi sáng cao nguyên vẫn có những thứ riêng: không khí lạnh và sạch, mặt hồ phẳng như gương phản chiếu trọn các đảo, chim gọi nhau trong vườn, tiếng máy cày xa xa của người đi rẫy sớm.
Mặt hồ lặng buổi sớm là cảnh mà giờ khác trong ngày ít khi có: gió chưa lên nên nước không gợn, bóng đảo in xuống rõ nét. Ảnh phản chiếu kiểu này đẹp không kém ảnh mây, và dễ chụp hơn vì ánh sáng dịu, đều. Nhìn kỹ còn thấy hơi nước bốc lên thành những làn khói mỏng trên mặt hồ khi nắng đầu tiên chạm xuống — một phiên bản thu nhỏ của biển mây.
Đó cũng là lúc tốt để ngồi yên một mình, uống một cốc cà phê nóng trước khi một ngày nhiều chặng bắt đầu. Với nhiều khách, khoảng nửa giờ yên tĩnh đó — chứ không phải biển mây — mới là thứ họ nhớ nhất về buổi sáng ở Tà Đùng.
Câu hỏi thường gặp
Đi tour Tà Đùng có chắc săn được mây không?
Không chắc. Mây phụ thuộc thời tiết đêm hôm trước: trời quang, lặng gió và ẩm thì dễ có. Tour 2 ngày 1 đêm chỉ có một buổi sáng nên nên coi săn mây là phần thưởng thêm, không phải điều được hứa.
Mấy giờ dậy để săn mây ở Tà Đùng?
Khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút trước giờ mặt trời mọc của ngày đó, thường rơi vào khoảng năm giờ sáng tuỳ mùa. Xem giờ mặt trời mọc trên điện thoại và đặt báo thức theo đó.
Có phải leo núi để săn mây không?
Với khách tour, thường không cần. Chỗ ở trên đồi quanh hồ nhiều nơi nhìn thẳng xuống lòng hồ, chỉ cần ra sân. Không nên tự đi xe hay đi bộ trong tối tới điểm lạ; nếu muốn ra điểm khác, nhờ người điều hành sắp xếp.
Tháng nào nhiều mây nhất ở hồ Tà Đùng?
Giai đoạn cuối mùa mưa chuyển sang mùa khô và đầu mùa khô thường được nhắc nhiều cho cảnh mây, vì đêm quang mà đất còn ẩm. Tuy vậy năm nào cũng khác; không có tháng nào đảm bảo.
Săn mây có làm trễ chặng thuyền không?
Không nếu tính giờ hợp lý: ngắm khoảng một giờ rồi quay về, ba lô đã xếp từ tối hôm trước. Đoàn nên thống nhất giờ ăn sáng và giữ đúng, người săn mây tự chịu trách nhiệm về kịp.
Trẻ em có nên dậy săn mây không?
Tuỳ trẻ. Trẻ ngủ không đủ sẽ mệt cả ngày thứ hai vốn nhiều chặng. Cách hay là người lớn ra trước, nếu có mây đẹp thì bế trẻ đã mặc ấm ra xem một lúc rồi cho ngủ tiếp.