Với phần lớn khách tour, buổi sáng sớm là giờ đi thuyền hồ Tà Đùng đẹp và dễ chịu nhất: mặt hồ thường lặng, có thể còn sương trên các đảo, ánh sáng xiên mềm, không khí mát và chưa nắng gắt. Chiều muộn có ánh sáng ấm và cảnh hoàng hôn nhưng gió hay lên, hồ gợn sóng, thuyền lắc hơn và trời tối nhanh khi quay về. Giữa trưa là giờ kém nhất: nắng gắt, chói mặt nước, dễ say nắng. Thời tiết từng ngày có thể đảo ngược mọi quy luật này.
Trong tour trọn gói, giờ đi thuyền thường đã được đơn vị tour sắp. Hiểu vì sao giờ ấy được chọn giúp bạn chuẩn bị đúng, và với tour riêng thì giúp bạn đề nghị giờ hợp với mục đích của mình: ảnh, sự yên tĩnh hay sức khoẻ của người đi cùng.
Buổi sáng sớm: vì sao được ưu tiên
Đêm ở vùng cao nguyên mát, mặt đất và mặt nước nguội đi. Gần sáng, hơi ẩm trong không khí gần mặt hồ có thể ngưng lại thành sương, vương trên đỉnh các đảo và các thung lũng. Khi mặt trời lên, sương tan dần. Khoảng thời gian sương còn, ánh nắng đầu ngày chiếu xiên qua, là lúc cảnh hồ có chiều sâu và mờ ảo nhất.
Buổi sáng sớm, gió thường nhẹ. Mặt hồ phẳng, phản chiếu đảo và bầu trời. Thuyền chạy êm, ít lắc, người dễ say sóng cũng thấy dễ chịu hơn. Không khí trong, chưa có nhiều thuyền khác, tiếng máy thuyền dội lại từ sườn đồi rõ ràng.
Nhược điểm là phải dậy sớm, trời còn lạnh, và với tour vừa trải qua đêm trên xe, dậy sớm ngày đầu là quá sức. Đây là lý do chương trình 2 ngày 1 đêm thường xếp thuyền vào sáng ngày thứ hai, sau một đêm ngủ ở nơi lưu trú. Khách nên đi ngủ sớm sau tiệc BBQ nếu muốn tận hưởng chặng thuyền sáng.
Sương không phải ngày nào cũng có. Nó phụ thuộc vào độ ẩm, nhiệt độ đêm, gió. Mùa khô có những sáng trời trong vắt không chút sương; mùa mưa có những sáng mây sà thấp tới mức không thấy đảo xa. Đừng đặt kỳ vọng chắc chắn vào một cảnh cụ thể.
So sánh ba khung giờ
Bảng dưới đây tổng hợp những khác biệt chính. Đây là quan sát chung, thời tiết từng ngày có thể khác:
| Tiêu chí | Sáng sớm | Giữa trưa | Chiều muộn |
|---|---|---|---|
| Mặt hồ | Thường lặng | Có thể gợn nhẹ | Gió hay lên, gợn sóng |
| Ánh sáng | Xiên, mềm, có thể có sương | Gắt, chói, bóng ngắn | Ấm, xiên, có thể có hoàng hôn |
| Nhiệt độ | Mát, có khi lạnh | Nóng dưới nắng | Dịu, nguội nhanh khi tắt nắng |
| Người dễ say | Dễ chịu nhất | Nắng làm mệt hơn | Sóng làm dễ say hơn |
| Trẻ nhỏ, người già | Cần áo ấm | Dễ say nắng | Cần về trước khi tối |
| Ảnh | Chiều sâu, phản chiếu | Màu nước rõ nhưng chói | Tông ấm, ngược sáng |
Nếu chỉ chọn một giờ, buổi sáng là lựa chọn an toàn cho phần lớn đoàn. Nếu đoàn ở thêm đêm, có thể đi hai lần: một chặng sáng sớm và một chặng ngắn chiều muộn để cảm nhận cả hai.
Cũng nên nhớ rằng giờ mặt trời mọc ở vùng đồi muộn hơn giờ mặt trời mọc trên lịch, vì phải đợi mặt trời lên khỏi dãy núi phía đông. Đi quá sớm có khi chỉ ngồi trong bóng tối lạnh chờ nắng.
Giữa trưa: khi nào vẫn đi được
Giữa trưa ở vùng cao, mặt trời gần như thẳng đứng, nắng gắt hơn cảm giác vì không khí mát làm người ta chủ quan. Ánh nắng chiếu xuống và phản chiếu từ mặt nước lên làm da cháy nắng nhanh, mắt mỏi vì chói. Ảnh chụp giữa trưa thường phẳng, bóng đổ ngắn, mặt nước loá.
Tuy vậy, có những ngày trời nhiều mây, nắng dịu, giữa trưa vẫn đi thuyền dễ chịu. Có những đoàn vì lịch trình mà chỉ đi được giờ này. Khi đó, chuẩn bị kỹ: mũ rộng vành có quai, áo dài tay mỏng, kính râm, kem chống nắng bôi lại, nước uống đủ. Chọn thuyền có mái che nếu có.
Người lái có kinh nghiệm thường chọn đi vào các nhánh hồ hẹp có bóng đồi che, chạy chậm ở vùng có gió mát. Đề nghị người lái rút ngắn chặng nếu thấy trẻ nhỏ, người lớn tuổi mệt vì nắng. Dấu hiệu say nắng gồm đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, da nóng đỏ; khi thấy, đưa người đó vào bóng râm, cho uống nước, làm mát và quay về bờ.
Một mẹo nhỏ cho người thích ảnh nhưng đi đúng giờ trưa: tìm những chỗ thuyền đi qua bóng của đảo hoặc dưới tán cây sát bờ. Ở đó ánh sáng dịu hơn, màu nước sẫm hơn, chụp người không bị cháy sáng. Phần mặt hồ phía xa ngoài nắng sẽ làm nền sáng cho khung hình.
Chiều muộn và hoàng hôn: đẹp nhưng cần tính giờ về
Chiều muộn, ánh nắng ngả vàng, chiếu xiên qua các đảo, mặt hồ ánh lên màu ấm. Nếu trời trong và hướng thuyền phù hợp, khách có thể thấy mặt trời lặn sau dãy đồi. Đây là khoảnh khắc nhiều người mong chờ.
Nhưng chiều muộn trên hồ cao nguyên có hai điều cần tính. Thứ nhất, gió. Sau một ngày nắng, chênh lệch nhiệt giữa sườn đồi và mặt nước tạo ra gió, mặt hồ gợn sóng, thuyền nhỏ lắc nhiều hơn buổi sáng. Thứ hai, trời tối nhanh. Ở vùng đồi, khi mặt trời khuất sau dãy núi, ánh sáng giảm rất nhanh, nhiệt độ cũng giảm. Một thuyền nhỏ còn trên hồ khi trời đã tối, giữa nhiều đảo giống nhau, là tình huống không ai muốn.
Vì vậy, nếu chương trình có chặng thuyền chiều, nên hỏi giờ dự kiến quay về bến, và yêu cầu thuyền quay về khi trời còn sáng rõ. Ngắm hoàng hôn trọn vẹn đôi khi nên làm từ trên bờ hoặc từ một điểm ngắm trên đồi, nơi bạn không phải lo đường về trong bóng tối.
Với lịch tour 2 ngày 1 đêm, chiều ngày thứ hai thường là lúc chuẩn bị lên xe về, nên chặng thuyền chiều hiếm khi có. Đoàn ở thêm đêm mới có thời gian cho chặng này.
Giờ đi thuyền và sức của đoàn
Chọn giờ đẹp nhất về cảnh chưa chắc là giờ hợp nhất với đoàn. Một đoàn gia đình có ông bà và trẻ nhỏ, đêm trước ngủ muộn sau tiệc BBQ, nếu bị gọi dậy từ tờ mờ sáng để đi thuyền ngắm sương thì có thể cả buổi sáng còn lại mệt mỏi, trẻ quấy khóc. Với đoàn như vậy, đi giữa buổi sáng, khi trời đã ấm, mọi người đã ăn sáng đủ, có khi là lựa chọn tốt hơn.
Ngược lại, đoàn bạn trẻ, đoàn chụp ảnh sẵn sàng dậy sớm, đi ngủ sớm từ tối trước, sẽ được đền đáp bằng sương và mặt hồ lặng. Đoàn công ty đông người thì cân nhắc thời gian chuẩn bị ở bến: chia nhiều thuyền, mặc áo phao, xuống thuyền mất thời gian hơn đoàn nhỏ, nên nên bắt đầu sớm hơn một chút để không lấn vào giờ nắng gắt.
Người say xe đêm trước, người có bệnh mạn tính cần uống thuốc đúng giờ, người cần ăn sáng trước khi uống thuốc, đều là những yếu tố trưởng đoàn nên tính khi bàn giờ với đơn vị tour. Một giờ đi thuyền tốt là giờ mà người yếu nhất trong đoàn vẫn đi được thoải mái.
Thời tiết thắng mọi quy luật
Mọi điều trên đây là quy luật chung. Trong thực tế, thời tiết từng ngày quyết định nhiều hơn giờ trên đồng hồ:
- Sáng mưa phùn, mây mù: cảnh đẹp kiểu khác, nhưng tầm nhìn hạn chế, cần áo mưa và giữ máy khô.
- Sáng gió mạnh bất thường: có thể hoãn, đổi sang giờ khác khi gió dịu.
- Chiều có giông: không ra hồ. Mùa mưa ở Tây Nguyên, giông chiều khá thường gặp.
- Ngày trời trong, ít gió: giờ nào cũng dễ chịu, chỉ còn khác nhau về ánh sáng.
- Sau mưa lớn: nước có thể đục, có rác trôi, nhưng không khí trong và cây cối xanh.
Đơn vị tour có trách nhiệm theo dõi thời tiết và điều chỉnh. Khách có thể giúp bằng cách linh hoạt: sẵn sàng đi sớm hơn hoặc muộn hơn vài tiếng nếu được đề nghị, thay vì giữ khăng khăng giờ trong chương trình.
Chuẩn bị theo giờ đi thuyền
Mỗi khung giờ cần một chút chuẩn bị khác nhau. Danh sách ngắn để mang theo:
- Sáng sớm: áo khoác chắn gió mặc trong áo phao, khăn quàng cổ, mũ len mỏng cho người dễ lạnh, đồ ăn nhẹ nếu đi trước giờ ăn sáng, khăn lau ống kính vì hơi sương.
- Giữa buổi sáng: mũ có quai, kem chống nắng bôi trước khi xuống thuyền, kính râm, nước uống.
- Giữa trưa: mũ rộng vành, áo dài tay mỏng, kem chống nắng bôi lại, nước uống nhiều hơn, khăn ướt lau mặt, chọn thuyền có mái che nếu được.
- Chiều muộn: áo khoác cho lúc tắt nắng, đèn pin nhỏ phòng khi về muộn, áo mưa nếu trời có mây giông.
- Mọi khung giờ: áo phao cài khoá, túi chống nước cho điện thoại, túi nilon đựng rác và đồ ướt.
Hỏi đơn vị tour giờ dự kiến từ tối hôm trước để soạn túi đeo cho đúng. Soạn sai túi, sáng sớm lạnh run hay giữa trưa thiếu mũ, là cách nhanh nhất để chặng thuyền trở nên khó chịu.
Với trẻ nhỏ, thêm một bộ đồ khô và đồ ăn vặt quen thuộc trong túi đeo, bất kể giờ nào.
Tour ghép và tour riêng: chọn giờ thế nào
Với tour ghép đoàn, giờ đi thuyền là giờ chung cho cả đoàn, được sắp để khớp với các chặng khác và với lịch của bên thuyền. Khách lẻ khó đề nghị đổi giờ. Điều có thể làm là hỏi trước giờ dự kiến, chuẩn bị đồ phù hợp, và nếu thật sự muốn đi sớm hơn để chụp sương, hỏi đơn vị tour có thể ghép thêm một chặng ngắn tự túc với chi phí riêng không.
Với tour riêng, đoàn có nhiều quyền chọn hơn. Đoàn chụp ảnh có thể đề nghị đi thật sớm. Đoàn gia đình có trẻ nhỏ có thể chọn giữa buổi sáng, khi trời đã ấm nhưng chưa nắng gắt. Đoàn công ty có thể ghép chặng thuyền với hoạt động gắn kết buổi sáng. Hãy nói nhu cầu từ lúc đặt tour để đơn vị tour sắp xếp thuyền và người lái.
Dù chọn giờ nào, nên chừa một khoảng dự phòng trong lịch để dời chặng thuyền nếu thời tiết xấu. Một lịch quá kín, thuyền phải đi đúng giờ bất kể trời ra sao, là lịch không an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Sáng sớm ở hồ Tà Đùng có chắc chắn có sương không?
Không chắc. Sương phụ thuộc vào độ ẩm, nhiệt độ ban đêm và gió. Có những sáng sương dày, có những sáng trời trong vắt. Mùa và thời tiết mấy ngày trước đó ảnh hưởng nhiều. Đừng đặt kỳ vọng vào một cảnh cụ thể.
Đi thuyền buổi sáng có lạnh không?
Có thể lạnh, nhất là khi thuyền chạy nhanh và gió thổi qua mặt hồ. Mặc áo khoác mỏng chắn gió bên trong áo phao, mang khăn quàng, nhất là cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Khi nắng lên, cởi bớt lớp áo.
Có thể đi thuyền ngắm hoàng hôn trong tour không?
Tuỳ chương trình. Lịch 2 ngày 1 đêm thường không có chặng thuyền chiều vì chiều ngày thứ hai là lúc lên xe về. Đoàn ở thêm đêm hoặc tour riêng có thể đề nghị. Nhớ yêu cầu thuyền về bến khi trời còn sáng.
Đi thuyền giữa trưa có nguy hiểm không?
Không nguy hiểm nếu chuẩn bị chống nắng, uống đủ nước và không ở trên hồ quá lâu. Rủi ro chính là say nắng, cháy nắng, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Chọn thuyền có mái che nếu có.
Mưa nhỏ có đi thuyền được không?
Mưa nhỏ, không sấm chớp, không gió mạnh thì thường vẫn đi được với áo mưa và túi chống nước. Cảnh mây mù có vẻ đẹp riêng. Mưa lớn, có giông thì nên hoãn. Quyết định cuối cùng thuộc về người lái và đơn vị tour.