Muốn ngủ được trên xe đêm đi Tà Đùng, bạn cần chuẩn bị ba thứ trước khi lên xe: một bụng vừa no và nhẹ, một bộ đồ giữ ấm, và cách chặn ánh sáng, tiếng ồn. Trên giường, nằm ngửa hơi nghiêng về phía tường xe, đầu kê thấp vừa phải, chân duỗi, là tư thế ít bị lắc nhất khi xe qua đoạn đèo cuối. Đừng đặt mục tiêu ngủ một mạch tám tiếng; ngủ được vài giấc dài là đủ để sáng hôm sau đi thuyền, lên Topview mà không mệt rã.
Chặng xe đêm là phần nhiều người lo nhất khi xem chương trình tour Tà Đùng 2 ngày 1 đêm. Lo cũng đúng, vì nếu mất ngủ cả đêm thì ngày đầu ở hồ sẽ trôi trong cơn buồn ngủ. Dưới đây là những gì người hay đi xe đêm đường dài vẫn làm, gom lại cho chuyến lên vùng hồ.
Vì sao khó ngủ trên xe đêm, và cái gì sửa được
Có bốn thứ làm người ta mất ngủ trên xe giường nằm: chuyển động lắc, ánh sáng, tiếng ồn và nhiệt độ. Chuyển động thì không đổi được, nhất là đoạn đèo lên cao nguyên, nhưng có thể giảm cảm giác lắc bằng chỗ nằm và tư thế. Ánh sáng, tiếng ồn và nhiệt độ thì gần như sửa được hết nếu chuẩn bị.
Còn một nguyên nhân ít ai để tâm: tâm lý chờ đợi. Người lần đầu đi xe đêm thường nằm canh xem xe đã tới đâu, dậy mỗi lần xe dừng, mở điện thoại xem giờ. Càng canh càng tỉnh. Biết trước lịch dừng nghỉ, giao việc theo dõi cho người điều hành tour, rồi cho phép mình không cần biết xe đang ở đâu, là cách đơn giản nhất để ngủ sớm.
Người quen thức khuya cũng khó ngủ vì xe khởi hành vào giờ bình thường họ còn làm việc. Với những người này, đêm trước chuyến đi nên ngủ ít hơn một chút, và ngày khởi hành tránh uống cà phê sau buổi trưa.
Chọn giờ khởi hành và ngủ bù trước ngày đi
Nhịp ngủ của mỗi người quen theo giờ. Nếu bình thường bạn ngủ lúc nửa đêm mà xe chạy từ đầu buổi tối, cơ thể chưa sẵn sàng ngủ khi đèn xe tắt. Một cách đơn giản là hai ba ngày trước chuyến đi, dậy sớm hơn bình thường một chút để buổi tối khởi hành bạn buồn ngủ sớm hơn.
Ngược lại, đừng ngủ trưa dài vào ngày khởi hành với ý định ngủ dự trữ. Ngủ trưa quá nhiều làm buổi tối tỉnh táo, nằm trên xe mãi không ngủ được. Nếu buổi chiều rất mệt, chợp mắt ngắn khoảng hai mươi phút là đủ.
Người làm việc đến tận giờ đi cũng nên dành ra một khoảng ngắn trước khi lên xe để tắm rửa, thay bộ đồ thoải mái. Lên xe trong bộ đồ công sở, quần jean chật, thắt lưng cứng là tự làm khó mình suốt đêm. Quần dài vải mềm, áo cotton, áo khoác ngoài là bộ đồ hợp nhất cho xe đêm.
Nếu có thể chọn giữa các chuyến khởi hành, nhóm người khó ngủ nên chọn chuyến muộn hơn trong buổi tối, để giờ lên xe gần giờ ngủ quen. Nhóm có trẻ nhỏ thì ngược lại, chuyến sớm hơn hợp với giờ ngủ của trẻ.
Ăn uống trước giờ đi: những điều nên và không nên
Ăn tối sớm và nhẹ. Một bữa cơm vừa phải, ít dầu mỡ, xong trước giờ tập trung khoảng một đến hai tiếng. Bụng quá no gặp xe lắc dễ khó chịu; bụng đói hoàn toàn thì nửa đêm lại tỉnh vì cồn cào.
Tránh rượu bia. Nhiều nhóm bạn có thói quen làm vài lon trước khi lên xe cho dễ ngủ. Rượu bia làm ngủ nhanh nhưng giấc nông, hay tỉnh giữa đêm, buồn tiểu nhiều, và với người dễ say xe thì cộng thêm buồn nôn. Để dành cho bữa BBQ tối hôm sau.
Bớt cà phê, trà đặc từ buổi chiều. Chất kích thích trong cà phê, trà còn tác dụng nhiều giờ sau khi uống. Người nhạy cảm nên dừng từ trưa.
Uống nước vừa đủ. Uống quá ít thì khô họng trong máy lạnh, uống quá nhiều thì phải dậy đi vệ sinh. Một chai nước nhỏ nhấp từng ngụm là vừa.
Mang đồ ăn khô phòng khi đói. Bánh quy, bánh mì không nhân, chuối. Tránh đồ có mùi mạnh vì khoang xe kín.
Giữ ấm và chặn ánh sáng, tiếng ồn
Đây là phần chuẩn bị đáng giá nhất, vì nó giải quyết ba trong bốn nguyên nhân mất ngủ:
- Áo khoác có mũ. Mũ áo vừa giữ ấm đầu, vừa che mắt, vừa giảm tiếng ồn. Máy lạnh trên xe đêm thường để thấp, càng về sáng càng lạnh khi xe lên cao.
- Tất mỏng. Chân lạnh là lý do nhiều người tỉnh giấc lúc hai, ba giờ sáng mà không biết vì sao.
- Khăn choàng quấn cổ, tránh gió máy lạnh thổi thẳng vào gáy.
- Bịt mắt. Đèn trong xe, đèn xe ngược chiều qua cửa kính và ánh điện thoại người bên cạnh là ba nguồn sáng khó tránh.
- Nút tai bọt xốp hoặc tai nghe chống ồn. Tiếng máy xe đều thì dễ quen, nhưng tiếng nói chuyện, tiếng chuông điện thoại và tiếng cửa mở khi dừng nghỉ thì không.
- Gối chữ U nếu bạn quen kê cổ; gối trên xe thường mỏng.
Nếu thấy máy lạnh quá lạnh hoặc quá nóng, có thể nhờ phụ xe điều chỉnh, nhưng nên nhớ cả xe dùng chung một mức. Mặc thêm lớp áo thường dễ hơn là đổi nhiệt độ cho mọi người.
Tư thế nằm khi xe qua đèo
Đoạn đầu chuyến đi thường là đường bằng, xe chạy đều, đây là lúc dễ ngủ nhất, nên tranh thủ đi ngủ sớm. Đoạn cuối, khi xe rời đường lớn lên vùng cao, có nhiều khúc cua và dốc. Lúc đó người đang ngủ dễ bị lắc tỉnh.
Tư thế ít bị lắc nhất là nằm ngửa, đầu thẳng theo chiều xe, chân duỗi chạm hộc cuối giường để làm điểm tựa. Nếu muốn nằm nghiêng, nghiêng về phía tường xe, lưng tựa vào thành giường phía lối đi có lan can. Nằm sấp trên giường xe khách không thoải mái và khó giữ người khi xe phanh.
Đầu kê vừa phải. Kê quá cao thì cổ gập, quá thấp thì người dễ trượt khi xe xuống dốc. Một chiếc áo khoác gấp gọn kê thêm dưới gối mỏng của xe thường là vừa.
Nếu đang nằm mà cảm thấy buồn nôn, hãy nhìn thẳng lên trần xe hoặc nhắm mắt, thở chậm, đừng mở điện thoại. Cảm giác thường dịu đi khi xe qua khỏi đoạn cua.
Người đi cùng và chuyện tôn trọng giấc ngủ chung
Trên xe giường nằm, giấc ngủ của bạn phụ thuộc một phần vào người xung quanh, và giấc ngủ của họ phụ thuộc vào bạn. Đi theo tour, phần lớn khách trên xe thường là người cùng đoàn, nhưng cũng có thể có khách lẻ của nhà xe. Vài quy ước nhỏ giúp cả xe dễ chịu.
Sau khi đèn tắt, hạ giọng hoặc ngừng nói chuyện. Nghe nhạc, xem phim thì đeo tai nghe, giảm sáng màn hình, nghiêng màn hình vào phía tường. Gọi điện thoại thì nói ngắn, nhỏ, hoặc nhắn tin thay. Đi vệ sinh ban đêm thì đi nhẹ, không bật đèn pin rọi vào giường người khác.
Nhóm bạn đông người đi chung nên thống nhất trước với nhau giờ yên lặng, vì cảm giác đi chơi chung rất dễ kéo dài câu chuyện tới khuya. Có thể để dành chuyện trò cho bữa sáng, cho bữa tối BBQ, khi cả nhóm đã ngủ đủ và có cả không gian rộng để nói cười.
Nếu người bên cạnh làm ồn, cách tốt nhất là nhắc nhẹ một lần, hoặc nhờ người điều hành tour, phụ xe nhắc. Tranh cãi giữa đêm trên xe đang chạy chỉ làm cả xe mất ngủ.
Khi tỉnh giữa đêm hoặc mãi không ngủ được
Hầu như ai cũng tỉnh ít nhất một lần, thường là lúc xe dừng nghỉ. Quan trọng là quay lại giấc ngủ nhanh:
- Đừng mở điện thoại xem giờ. Ánh màn hình và việc tính xem còn bao lâu nữa làm bạn tỉnh hẳn.
- Nếu cần đi vệ sinh, đi luôn ở lần dừng này, mang theo áo khoác vì bên ngoài có thể lạnh, và nhớ biển số xe.
- Uống một ngụm nước nhỏ, chỉnh lại chăn, tất, mũ áo.
- Nằm lại tư thế cũ, thở chậm, đếm nhịp thở. Không cố ép mình ngủ; nằm yên nhắm mắt cũng giúp cơ thể nghỉ.
Người hay tỉnh giữa đêm vì tiểu đêm nên đi vệ sinh ngay trước khi xe chạy và hạn chế nước trong hai tiếng đầu. Nếu xe có nhà vệ sinh trên xe, hỏi phụ xe cách dùng để khỏi lúng túng trong đêm tối.
Có những đêm dù chuẩn bị kỹ vẫn không ngủ được: xe đón khách liên tục, người bên cạnh ngáy, đường xấu hơn dự tính. Đừng tự trách mình, cũng đừng cầm điện thoại lướt mạng cho hết đêm. Nằm yên, nhắm mắt, thở chậm vẫn giúp cơ thể nghỉ được phần nào, dù không sâu như ngủ thật.
Nghe một bản nhạc êm, một tập sách nói hoặc tiếng ồn trắng qua tai nghe với âm lượng thấp, màn hình úp xuống, là cách nhiều người dùng để không suy nghĩ lan man. Tránh nội dung kịch tính, tin tức gây căng thẳng.
Sáng hôm sau, nếu thiếu ngủ, hãy báo người điều hành tour và tự điều chỉnh: ăn sáng đủ, uống nước, chợp mắt ngắn ở điểm lưu trú, chọn ngồi lại nghỉ ở chặng nặng như đường xóc tới thác. Một chuyến đi hai ngày không cần mọi chặng đều phải đi. Đêm thứ hai ngủ ở villa hoặc garden yên tĩnh, có giường rộng, phần lớn người sẽ bù lại được, đủ sức cho chặng thuyền sáng hôm sau.
Sáng tới nơi: làm gì để lấy lại sức
Xe tới vùng hồ khi trời còn sớm. Việc đầu tiên không phải là chụp ảnh mà là uống nước, rửa mặt, ăn sáng nhẹ. Cơ thể vừa qua một đêm nằm co, cần vài phút vươn vai, xoay cổ, đi bộ nhẹ trước khi vào chặng đầu.
Với lịch tour 2 ngày 1 đêm, sau khi tới nơi thường có khoảng thời gian nghỉ ở điểm lưu trú. Nếu thấy mệt, nên tranh thủ chợp mắt một giấc ngắn khoảng nửa tiếng thay vì ngủ dài, vì ngủ quá lâu giữa buổi sáng dễ làm đầu óc nặng hơn.
Không khí cao nguyên buổi sáng se lạnh và trong, ánh sáng trên mặt hồ lúc sớm thường đẹp. Nhiều người kể rằng chính cái lạnh nhẹ và khoảng hồ trước mắt làm họ tỉnh táo hơn là bất cứ ly cà phê nào. Dù vậy, một ly cà phê sau bữa sáng cũng không có gì sai.
Câu hỏi thường gặp
Có nên uống thuốc ngủ trên xe đêm đi Tà Đùng không?
Không nên tự dùng thuốc ngủ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Thuốc có thể làm bạn mơ màng, khó tỉnh khi xe dừng hoặc khi cần xử lý tình huống, và còn tác dụng vào sáng hôm sau đúng lúc cần tỉnh táo để đi thuyền. Người mất ngủ kéo dài nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi.
Đi xe đêm có mệt hơn đi xe ban ngày không?
Tùy người. Người ngủ được trên xe thì xe đêm đỡ mệt hơn vì quãng đường trùng giờ ngủ và tiết kiệm được một ngày. Người không ngủ được thì sáng hôm sau sẽ mệt. Chuẩn bị kỹ về ăn uống, giữ ấm và chặn ánh sáng giúp phần lớn người đi lần đầu ngủ được ít nhiều.
Gối chữ U có thật sự cần không?
Không bắt buộc. Trên xe giường nằm bạn nằm thẳng nên gối chữ U ít quan trọng hơn trên xe ghế ngồi. Tuy vậy, nó giúp giữ cổ khi xe qua cua và kê đầu cao vừa phải. Nếu không có, gấp áo khoác kê dưới gối của xe cũng được.
Nhóm bạn đi chung có nên nói chuyện trên xe không?
Có thể trò chuyện nhỏ trong lúc xe mới chạy, nhưng sau giờ tắt đèn thì nên dừng. Xe giường nằm là không gian chung, nhiều khách không thuộc đoàn mình và cần ngủ. Tiếng nói chuyện trong đêm là lý do phàn nàn phổ biến nhất trên xe khách đường dài.
Đêm trên xe có lạnh không?
Thường có, vì máy lạnh trên xe để thấp và gần sáng xe lên vùng cao, nhiệt độ ngoài trời cũng giảm. Một áo khoác có mũ, tất mỏng và khăn choàng là đủ cho phần lớn người. Người lớn tuổi và trẻ nhỏ cần mặc ấm hơn.