Nếu chương trình tour có dừng lên một đảo nhỏ giữa hồ Tà Đùng, khách nên chờ thuyền cập vững rồi bước lên từng người, chỉ đi trong phạm vi hướng dẫn viên cho phép, mang hết rác về thuyền, không đốt lửa, không bẻ cây, và quay về thuyền đúng giờ đã hẹn. Không phải đảo nào cũng được phép hoặc an toàn để lên; nhiều đảo nằm trong vùng rừng được bảo vệ, có đảo thuộc đất canh tác của người dân. Lên đảo nào là quyết định của đơn vị tour và người lái quen hồ.
Một vài phút đặt chân lên đảo thường là phần khách nhớ nhất của chặng thuyền: đứng trên đỉnh một quả đồi xưa, nhìn ra mặt hồ quanh mình. Nhưng đảo nhỏ cũng là nơi dễ bị tổn thương nhất trước sự đông đúc của khách. Bài này giúp khách tour lên đảo an toàn và rời đi mà không để lại dấu vết.
Vì sao không phải đảo nào cũng lên được
Hồ Tà Đùng có rất nhiều đảo, nhưng tình trạng của chúng khác nhau. Một số đảo nằm trong hoặc gần vùng rừng đặc dụng, nơi việc đi lại, khai thác có quy định riêng của đơn vị quản lý rừng. Một số đảo là đất canh tác, có người trồng cây, chăn thả. Một số đảo có bờ dốc, cây sát nước, không có chỗ cập an toàn.
Đơn vị tour và người lái thuyền quen hồ biết đảo nào thường được dùng làm điểm dừng, đảo nào nên tránh. Khách tour không nên đề nghị cập vào một đảo bất kỳ chỉ vì thấy đẹp, và tuyệt đối không tự chèo kayak ra lên đảo khi chưa có sự đồng ý.
Đảo có người canh tác là tài sản của người khác. Bước vào vườn, đi qua rẫy, hái trái khi không được phép là xâm phạm, dù không có rào chắn. Với đảo trong vùng rừng được bảo vệ, việc tự ý lên có thể vi phạm quy định. Đi theo tour, nghe theo hướng dẫn viên là cách đơn giản nhất để không vô tình làm sai.
Nếu chương trình của bạn không có lên đảo, đừng thất vọng. Ngắm đảo từ thuyền và từ trên đồi cũng đủ để hiểu hồ.
Bước lên bờ đảo an toàn
Bờ đảo không có cầu tàu như bến chính. Thuyền thường cập vào bờ đất, bờ cỏ hoặc bờ đá. Thứ tự an toàn:
- Ngồi yên chờ người lái cập thuyền, tắt máy và giữ thuyền ổn định bằng dây hoặc sào.
- Người lái hoặc hướng dẫn viên lên bờ trước, kiểm chỗ đặt chân.
- Khách đứng dậy từng người, bước ra mũi thuyền nếu được chỉ dẫn, một tay bám chắc.
- Nhìn kỹ chỗ đặt chân: đất ướt, rêu, đá trơn là chỗ dễ trượt nhất. Bước lên bằng một chân trước, dồn trọng lượng từ từ.
- Người lên trước đỡ người lên sau. Trẻ nhỏ được người lớn bế chuyển lên bờ, không tự nhảy.
- Lên bờ rồi, đi ngay ra xa mép nước vài bước để nhường chỗ cho người sau.
Giày dép đế bám, đi chắc chân là điều kiện bắt buộc. Dép lê, giày đế trơn trên bờ đất ướt là nguyên nhân phổ biến nhất của những cú trượt ngã ở bờ đảo.
Nếu đoàn có người lớn tuổi hoặc người đi lại khó, cân nhắc để họ ngồi lại trên thuyền nếu bờ đảo dốc, trơn. Ngắm đảo từ thuyền đã cập vẫn trọn cảnh, mà không có rủi ro trượt ngã ở bước chuyển từ thuyền lên bờ đất.
Trên đảo: đi đâu, không đi đâu
Phạm vi đi lại trên đảo do hướng dẫn viên quy định. Thường là khu vực gần chỗ cập thuyền, một lối mòn lên đỉnh đảo nếu có, một khoảng đất trống để ngắm cảnh, chụp ảnh. Không tự tách đoàn đi sâu vào rừng cây trên đảo, không đi xuống những sườn dốc ra sát mép nước.
Sườn đảo ra tới mép nước thường dốc và đất có thể lở, nhất là khi nước vừa rút, đất còn ướt. Đứng sát mép để chụp ảnh là tư thế nguy hiểm; nếu trượt, bạn rơi thẳng xuống nước sâu. Đứng lùi vào trong vài bước, ảnh vẫn đẹp.
Trên đảo có thể có côn trùng, rắn, kiến lửa, như mọi khu đồi cây cỏ ở cao nguyên. Đi theo lối mòn, không thò tay vào hốc cây, bụi rậm, không lật đá. Mặc quần dài nếu phải đi qua cỏ cao.
Nếu đảo có người canh tác, không vào vườn, không hái trái, không trèo cây. Nếu gặp chủ vườn, chào hỏi và hỏi trước khi chụp ảnh. Sự tôn trọng nhỏ ấy giúp những đoàn sau vẫn được đón tiếp.
Nếu bờ quá dốc hay quá trơn, người lái có thể chọn chỗ cập khác hoặc bỏ lên đảo; đó là quyết định đúng, không phải sự tắc trách.
Giữ đảo sạch: những điều không được làm
Một đảo nhỏ chỉ có vài trăm mét vuông đất. Mỗi đoàn để lại một ít rác, sau một mùa đảo sẽ thành bãi rác. Những điều khách tour cần giữ:
- Mang hết rác về thuyền. Vỏ chai, vỏ bánh, khăn giấy, đầu lọc thuốc lá. Mang sẵn một túi rác trong túi đeo.
- Không đốt lửa. Đảo có cây cỏ khô, gần vùng rừng; một đốm lửa có thể thành cháy rừng.
- Không bẻ cây, hái hoa, đào đất mang về làm kỷ niệm.
- Không khắc, viết lên thân cây, đá.
- Không bật loa lớn, la hét. Đảo là nơi chim chóc, động vật nhỏ sinh sống.
- Không cho động vật ăn nếu gặp.
- Đi vệ sinh trước khi lên thuyền, ở bến chính; đảo nhỏ không có nhà vệ sinh.
Câu nói quen thuộc của người đi rừng là chỉ để lại dấu chân và chỉ mang về hình ảnh. Trên một đảo nhỏ giữa hồ, ngay cả dấu chân cũng nên ít đi.
Nếu thấy dấu vết của người khác để lại như vỏ chai, túi nilon, hãy nhặt mang về cùng rác của mình. Một hành động nhỏ của từng đoàn là cách giữ đảo sạch cho những người đến sau.
Chụp ảnh trên đảo: đẹp mà không làm hại
Đảo nhỏ là nơi nhiều khách muốn có ảnh đứng giữa hồ. Có những cách chụp đẹp mà không làm hại cây cỏ hay đặt mình vào nguy hiểm. Chọn chỗ đứng trên khoảng đất trống, lùi xa mép nước vài bước. Chụp từ góc thấp, người chụp ngồi xuống, sẽ thấy người đứng nổi trên nền trời và mặt hồ phía sau mà không cần đứng sát mép.
Không leo lên cây, không đứng trên những tảng đá chênh vênh để có góc cao. Không giẫm lên thảm cỏ, cây non để vào khung hình đẹp hơn. Đất trên đảo nhỏ dễ xói lở; mỗi bước chân đi lệch khỏi lối mòn làm lối mòn rộng ra, sau nhiều đoàn khách thì sườn đảo bị bào mòn.
Nếu đảo có chỗ quen để chụp ảnh, hướng dẫn viên sẽ chỉ. Chờ lượt nếu có đoàn khác đang chụp, đừng chen ngang. Với ảnh nhóm, nhờ hướng dẫn viên hoặc người lái chụp giúp từ chỗ đứng an toàn.
Và một lần nữa: dành vài phút không chụp gì. Ngồi xuống, nhìn hồ quanh mình. Đó là thứ mà ảnh không lưu lại được.
Quay về thuyền đúng giờ
Thời gian dừng trên đảo thường ngắn và được báo trước. Đây không phải là sự vội vàng vô lý: thuyền còn lịch các chặng sau, các đoàn khác có thể cần cập cùng chỗ, thời tiết có thể đổi. Hãy đặt hẹn giờ trên điện thoại nếu cần.
Khi hướng dẫn viên gọi, quay về chỗ cập thuyền ngay. Đếm người theo nhóm trước khi xuống thuyền. Xuống thuyền theo thứ tự ngược với lúc lên: người lái giữ thuyền ổn định, khách bước xuống từng người, ngồi vào chỗ cũ để thuyền cân bằng.
Trước khi thuyền rời đảo, nhìn lại một lượt chỗ đoàn đã đứng: có ai để quên chai nước, khăn, mũ không. Thứ bỏ lại trên đảo gần như không ai quay lại lấy, và sẽ thành rác.
Trưởng đoàn đếm lại người trên thuyền lần cuối. Một người còn ở lại trên đảo nhỏ giữa hồ, không thuyền, không sóng điện thoại, là tình huống không ai muốn để xảy ra.
Trong vùng rừng được bảo vệ, những quy định về lửa, rác, khai thác cây cỏ không chỉ là phép lịch sự mà có thể là quy định bắt buộc. Hướng dẫn viên có trách nhiệm phổ biến; khách có trách nhiệm làm theo.
Mang gì khi lên đảo
Túi đeo khi lên đảo nên gọn như túi trên thuyền, thêm vài thứ:
- Túi rác nhỏ để mang hết rác về.
- Nước uống, vì đảo không có chỗ mua.
- Kem chống muỗi, nhất là khi đảo có cây rậm hoặc đi vào buổi sáng sớm, chiều muộn.
- Mũ, kem chống nắng, vì đỉnh đảo trống thường không có bóng mát.
- Giày dép đế bám, không đi chân trần.
- Áo phao: thường để lại trên thuyền khi lên bờ, theo hướng dẫn của người lái; mặc lại trước khi xuống thuyền.
- Thuốc cá nhân cho người có dị ứng côn trùng.
Không mang đồ ăn nhiều mùi lên đảo để ăn uống bày biện. Một chai nước và vài miếng bánh nhỏ là đủ, rác mang về hết.
Nếu chương trình dừng trên đảo lâu, hỏi trước hướng dẫn viên để chuẩn bị thêm, như một tấm bạt nhỏ để ngồi thay vì ngồi lên cỏ ướt.
Sau mỗi lần lên đảo, kiểm lại túi đeo xem có đủ đồ không, và túi rác đã buộc kín chưa trước khi xuống thuyền.
Đảo trong câu chuyện của hồ
Đứng trên một đảo nhỏ, bạn đang đứng trên đỉnh một quả đồi mà trước khi hồ tích nước có thể đã là rẫy, là rừng, là nơi có lối mòn của người đi rẫy. Nhìn xuống sườn đảo chìm dần vào nước, bạn có thể hình dung thung lũng bên dưới. Những câu chuyện như vậy, nếu hướng dẫn viên biết, làm chặng lên đảo có ý nghĩa hơn một điểm check-in.
Với trẻ em, lên đảo là dịp để quan sát: cây gì mọc trên đảo, có loài chim nào, đất màu gì, nước quanh đảo ra sao. Hỏi trẻ vì sao hồ có đảo, rồi kể câu chuyện hồ thuỷ điện. Trẻ sẽ nhớ lâu hơn bất kỳ bài học địa lý nào trong sách.
Và với người lớn, vài phút yên lặng trên đảo, giữa mặt hồ, xa tiếng xe cộ, là lý do nhiều người tìm tới Tà Đùng. Đừng dùng hết những phút ấy để chụp ảnh.
Cũng như mọi chặng khác của tour, nếu bạn không thấy yên tâm khi lên đảo, vì bờ dốc, vì trời sắp mưa hay vì đang mệt, cứ ở lại thuyền. Hướng dẫn viên cần biết, nhưng không ai bắt buộc bạn phải đặt chân lên mọi nơi đoàn dừng.
Câu hỏi thường gặp
Tour Tà Đùng có lên đảo không?
Tuỳ chương trình của đơn vị tour. Chương trình trên landing tour Tà Đùng nêu trải nghiệm thuyền ngắm hồ, không ghi rõ chặng lên đảo. Một số chương trình có dừng ở một đảo quen, một số chỉ đi vòng ngắm. Hỏi đơn vị tour trước khi đặt.
Có được tự chèo kayak lên đảo không?
Không nên tự ý. Nhiều đảo nằm trong vùng rừng được bảo vệ hoặc là đất canh tác của người dân, và bờ đảo có thể dốc, nguy hiểm. Chỉ lên những đảo đơn vị tour, người hướng dẫn cho phép, trong phạm vi được chỉ định.
Có được cắm trại, nướng thịt trên đảo không?
Không nên, trừ khi đó là điểm được phép và có tổ chức rõ ràng. Đốt lửa trên đảo gần rừng có nguy cơ cháy, và nhiều khu vực có quy định cấm. Tiệc BBQ trong tour diễn ra ở nơi lưu trú, không phải trên đảo.
Trên đảo có nhà vệ sinh không?
Đảo nhỏ thường không có nhà vệ sinh. Đi vệ sinh ở bến chính trước khi xuống thuyền. Nếu trẻ nhỏ cần gấp, báo hướng dẫn viên để tìm cách xử lý phù hợp, không để lại chất thải trên đảo.
Lên đảo có cần giày đặc biệt không?
Không cần giày chuyên dụng, nhưng nên đi giày hoặc dép quai hậu đế bám. Bờ đảo thường là đất ướt, cỏ, đá có rêu, rất trơn. Dép lê, giày đế trơn dễ trượt ngã khi bước từ thuyền lên bờ.