Trong tour Tà Đùng trọn gói, các bữa ăn ghi trong chương trình đã nằm trong giá; món gọi thêm, đồ uống ngoài phần được phục vụ và các bữa không có trong chương trình thường tính riêng. Cách để khỏi lăn tăn là hỏi rõ từ đầu gói gồm những gì, gọi thêm thông qua một người (trưởng đoàn hoặc người dẫn đoàn), ghi lại từng khoản và thanh toán ngay sau bữa hoặc trước khi rời khu lưu trú.
Chuyện tiền phát sinh ít khi lớn, nhưng lại là nguồn khó chịu hay gặp nhất trong các đoàn: ai gọi thì ai trả hay chia đều, bia có tính vào gói không, nước suối trong phòng có mất tiền không. Bài này đi qua từng loại phát sinh thường gặp trong một tour 2 ngày 1 đêm ở vùng hồ, kèm cách hỏi và cách ghi chép đơn giản để chuyến đi kết thúc vui vẻ như khi bắt đầu. Không có mức giá nào được nêu ở đây, vì mỗi đơn vị và mỗi khu lưu trú tính một khác.
Gói tour gồm gì, phần nào là phát sinh
Mở đầu bằng việc đọc kỹ danh mục "bao gồm" trong chương trình. Với một tour 2 ngày 1 đêm điển hình, phần ăn uống bao gồm thường là BBQ tối, ăn sáng và cơm trưa; có chương trình ghi rõ đồ uống đi kèm (nước lọc, trà đá), có chương trình không ghi. Những gì không nằm trong danh mục đó thì nên mặc định là phát sinh, trừ khi đơn vị nói khác.
Các khoản hay phát sinh nhất về ăn uống gồm: bia, rượu, nước ngọt, nước trái cây, cà phê gọi thêm ngoài bữa sáng; món gọi thêm trong bữa BBQ hoặc cơm trưa; đồ ăn, nước uống trong phòng nếu khu lưu trú có để sẵn; bữa ăn ở trạm dừng trên đường đi và về; đồ ăn vặt, trái cây mua ở vườn.
Một câu hỏi rất đáng hỏi khi giữ chỗ: "Trong bữa BBQ và cơm trưa, đồ uống nào đã tính, đồ uống nào tính riêng, và có được mang đồ uống từ ngoài vào không?" Câu trả lời giúp đoàn quyết định mua sẵn đồ uống từ TP.HCM hay gọi tại chỗ. Một số khu lưu trú cho mang đồ uống vào, có nơi tính phí phục vụ; hỏi trước để không bị bất ngờ.
Các loại phát sinh hay gặp và cách xử lý gọn
Bảng dưới gom các khoản phát sinh liên quan đến ăn uống trong tour, kèm cách xử lý gọn nhất. Mức giá cụ thể không nêu vì mỗi nơi một khác.
| Khoản phát sinh | Thường gặp ở đâu | Cách xử lý gọn |
|---|---|---|
| Bia, nước ngọt trong bữa BBQ | Khu lưu trú, quầy của bếp | Hỏi giá theo thùng hoặc lon trước; một người ghi số lượng |
| Món gọi thêm (lẩu, cá nướng, gà) | Bữa tối, bữa trưa | Đặt trước qua người dẫn đoàn; hỏi tính theo nồi, theo ký hay theo suất |
| Đồ uống, đồ ăn để sẵn trong phòng | Villa, phòng garden | Hỏi lúc nhận phòng thứ nào miễn phí, thứ nào tính tiền |
| Cà phê, nước ngoài giờ ăn | Quán ven hồ, quầy khu lưu trú | Ai gọi người đó trả, thanh toán ngay |
| Bữa ở trạm dừng trên đường | Trạm dừng chân | Thường tự túc; mang ít tiền mặt |
| Trái cây, nông sản mua ở vườn | Buổi thăm vườn | Mua riêng, cân tại chỗ, trả cho nhà vườn |
Nhìn chung, khoản nào phát sinh chung cho cả bàn (bia, món gọi thêm) nên có một người ghi và chia sau; khoản nào cá nhân (cà phê riêng, quà mua về) thì ai dùng người đó trả ngay. Tách hai loại này ra từ đầu sẽ đỡ được rất nhiều cuộc tính toán vào cuối chuyến, lúc mọi người đã mệt và chỉ muốn lên xe.
Gọi qua một đầu mối, đừng mỗi người gọi một kiểu
Trong đoàn đông, cảnh hay gặp là người này gọi thêm một thùng bia, người kia gọi thêm một nồi lẩu, người khác nữa gọi nước ngọt cho trẻ, rồi cuối bữa không ai nhớ ai gọi gì. Bếp và người phục vụ ở vùng hồ thường ít người, ghi chép bằng tay, nên dễ sót hoặc nhầm. Đến lúc thanh toán, con số trên hoá đơn khác với con số trong đầu từng người, và không khí chùng xuống.
Cách tránh đơn giản là chỉ định một đầu mối gọi thêm cho cả đoàn hoặc cho từng bàn. Người này có thể là trưởng đoàn, trưởng bàn hoặc người dẫn đoàn của đơn vị tour. Ai muốn gọi gì thì nói với đầu mối; đầu mối gọi bếp, ghi lại món, số lượng, giờ gọi. Với tour đoàn riêng, nên thoả thuận với đơn vị: mọi phát sinh phải qua trưởng đoàn hoặc người được trưởng đoàn uỷ quyền, bếp không nhận gọi món lẻ từ người khác.
Cách này có thể nghe hơi cứng, nhưng thực tế giúp mọi người thoải mái hơn: ai cũng biết mình gọi gì, tính ra sao, không phải nghi ngờ nhau hay nghi ngờ bếp.
Ghi sổ và chốt sau từng bữa
Đừng đợi tới cuối chuyến mới tính tiền phát sinh. Sau mỗi bữa có gọi thêm, đầu mối nên đối chiếu nhanh với bếp: gọi thêm những gì, số lượng bao nhiêu, thành tiền bao nhiêu. Chụp ảnh phiếu ghi của bếp hoặc ghi vào điện thoại. Việc này mất năm phút nhưng tránh được tranh cãi khi trí nhớ của mọi người đã mờ.
Nếu thanh toán ngay sau bữa, mọi người dễ chấp nhận hơn vì vừa uống, vừa ăn xong. Nếu thanh toán gộp khi trả phòng, đầu mối nên gửi danh sách tổng hợp vào nhóm chat của đoàn từ tối hôm trước, để ai có thắc mắc thì hỏi lúc còn đủ thời gian kiểm lại.
Với thanh toán, nên hỏi trước khu lưu trú nhận chuyển khoản hay chỉ nhận tiền mặt; vùng hồ sóng điện thoại có lúc yếu, chuyển khoản có thể chậm. Mang theo một ít tiền mặt mệnh giá nhỏ là cách chắc chắn nhất. Khi chuyển khoản, ghi rõ nội dung "phát sinh đoàn..., ngày..." để hai bên cùng đối chiếu được.
Chia tiền trong nhóm: ba cách hay dùng
Chia đều cho tất cả. Đơn giản nhất, hợp với nhóm bạn thân, gia đình, nơi mọi người dùng gần như nhau. Nhược điểm là người không uống bia phải trả phần bia, nên thường kết hợp với việc trừ ra cho trẻ em và người không dùng.
Ai dùng người đó trả. Công bằng nhất, hợp với tour ghép hoặc đoàn công ty nhiều người không thân nhau. Đòi hỏi ghi chép kỹ hơn, nhưng tránh được cảm giác "trả cho người khác".
Quỹ chung đóng trước. Mỗi người đóng một khoản nhỏ vào quỹ trước chuyến đi, đầu mối dùng quỹ để trả phát sinh chung, cuối chuyến thừa thì trả lại, thiếu thì góp thêm. Hợp với đoàn đông, đi nhiều lần. Đầu mối nên công khai số dư sau mỗi lần chi.
Công ty chi. Với tour công ty, cần thống nhất trước phần phát sinh nào công ty chi (ví dụ đồ uống trong tiệc tối), phần nào nhân viên tự trả (đồ uống riêng, quà mua về). Nói rõ từ trước chuyến đi tránh được hiểu lầm và khó xử giữa đồng nghiệp.
Tour ghép: phát sinh của nhóm mình, đừng lẫn với nhóm khác
Tour ghép có cái hay là nhiều nhóm khách lẻ đi chung, chi phí chia nhỏ, không khí đông vui. Nhưng ở chuyện phát sinh, đây lại là chỗ dễ lẫn nhất: các nhóm ngồi gần nhau trong bữa BBQ, gọi cùng một loại bia, cùng một người phục vụ, và tới cuối bữa thì không rõ thùng nào của bàn nào.
Cách đơn giản là ngay đầu bữa, mỗi nhóm báo với người phục vụ tên đại diện và vị trí bàn của mình, gọi gì thì nói rõ "ghi cho bàn anh Nam" hay "ghi cho nhóm ba người ở góc". Người dẫn đoàn của đơn vị tour cũng nên hỗ trợ việc này, vì họ biết danh sách từng nhóm. Nếu một nhóm muốn mời nhóm khác một lượt đồ uống, nói rõ với người phục vụ để ghi đúng.
Một điểm tế nhị khác: trong tour ghép, không nên đề nghị cả đoàn chia đều phát sinh, vì mỗi nhóm có thói quen chi tiêu khác nhau. Ai gọi người đó trả là cách giữ hoà khí tốt nhất giữa những người mới quen. Nếu muốn góp chung cho vui, như cùng mua một thùng nước cho cả đoàn, hãy hỏi ý mọi người trước và chia theo số người đồng ý, không mặc định ai cũng tham gia.
Bia rượu: giữ vui mà không quá đà
Bia rượu là khoản phát sinh lớn nhất và cũng hay gây chuyện nhất. Ở bữa BBQ tối, không khí vui, trời lạnh, rất dễ gọi thêm hết thùng này tới thùng khác. Nên thống nhất trước trong đoàn một mức vừa phải, và người đầu mối có quyền nói "thôi" khi cần. Hỏi trước khu lưu trú về giờ ngừng phục vụ đồ uống và giờ giữ yên.
Về an toàn, sau khi uống rượu bia không ra mép hồ, không xuống nước, không đi xe máy, không leo dốc trong đêm. Sáng hôm sau còn chặng thuyền, ai say thì nên ngồi lại thay vì cố đi. Đơn vị tour có trách nhiệm sẽ từ chối cho khách say lên thuyền, và đó là quyết định nên được tôn trọng.
Người không uống cũng cần được tôn trọng. Mời một lần, không ép. Trong tour gia đình hay tour công ty, nhiều người không uống vì sức khoẻ, vì lái xe sau chuyến đi, hay đơn giản là không thích. Một bữa tiệc vui là bữa tiệc mà người uống nước suối cũng thấy thoải mái ngồi tới cuối.
Khi hoá đơn không khớp: xử lý thế nào cho nhẹ nhàng
Dù đã ghi chép, đôi khi hoá đơn của bếp vẫn khác với ghi chép của đoàn: thừa một thùng bia, thiếu một món, tính nhầm đơn giá. Đây thường là nhầm lẫn chứ không phải cố ý; bếp vùng hồ ghi tay, phục vụ nhiều bàn, sai sót là chuyện có thể xảy ra.
Cách xử lý nhẹ nhàng là đối chiếu từng dòng với người phụ trách, bình tĩnh, không nói to trước mặt cả đoàn. Đưa ảnh phiếu gọi món hoặc ghi chép của mình ra; nếu không chắc, hỏi người dẫn đoàn hoặc người phục vụ nhớ lại. Phần lớn trường hợp được giải quyết trong vài phút.
Nếu không thống nhất được, nhờ đơn vị tour đứng giữa, vì đơn vị là bên đã thoả thuận dịch vụ với khu lưu trú và bếp. Sau chuyến đi, góp ý cho đơn vị tour về cách ghi phát sinh để lần sau rõ hơn; một đơn vị tốt sẽ cảm ơn những góp ý như vậy. Và nếu sai sót nghiêng về phía đoàn, như bếp quên tính một món, cũng nên chủ động báo lại; sự sòng phẳng hai chiều giúp lần sau được phục vụ chu đáo hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đồ uống trong bữa ăn có nằm trong giá tour không?
Tuỳ đơn vị. Thường nước lọc hoặc trà đá có sẵn; bia, nước ngọt, nước trái cây hay tính riêng. Hãy hỏi rõ khi giữ chỗ, và hỏi luôn có được mang đồ uống từ ngoài vào không, có phí phục vụ không.
Gọi thêm món trong bữa BBQ được không?
Thường được, nếu bếp còn nguyên liệu. Món lớn như lẩu, cá nướng nguyên con, gà nên đặt trước qua người dẫn đoàn. Hỏi rõ cách tính theo suất, theo nồi hay theo ký trước khi gọi.
Ai nên là người gọi thêm cho cả đoàn?
Một đầu mối duy nhất: trưởng đoàn, trưởng bàn hoặc người dẫn đoàn. Ai muốn gọi gì thì nói với đầu mối. Cách này giúp bếp không bị rối, ghi chép chính xác và cuối bữa không ai phải đoán ai gọi gì.
Có nên thanh toán phát sinh ngay sau bữa không?
Nên. Thanh toán ngay khi mọi người vừa dùng xong thì dễ đối chiếu và ít tranh cãi. Nếu gộp khi trả phòng, gửi danh sách vào nhóm chat từ tối trước để mọi người kiểm lại kịp.
Ở Tà Đùng có chuyển khoản được không hay phải tiền mặt?
Nhiều nơi nhận chuyển khoản, nhưng sóng điện thoại ở vùng hồ có lúc yếu. Hỏi trước khu lưu trú, nhà vườn, và luôn mang theo một ít tiền mặt mệnh giá nhỏ để chắc chắn thanh toán được.