Trên đường từ TP.HCM lên Tà Đùng, xe tour thường dừng nghỉ ít nhất một lần, phần lớn ở trạm dừng chân dọc quốc lộ, để tài xế nghỉ và khách đi vệ sinh, ăn nhẹ. Mỗi lần dừng thường chỉ khoảng mười lăm tới ba mươi phút. Ba điều quan trọng nhất ở trạm nghỉ là: nhớ biển số và vị trí xe của mình, biết giờ xe chạy lại, và quay về xe sớm hơn giờ đó vài phút. Xe đêm có thể không điểm danh từng người như xe đoàn riêng, nên trách nhiệm có mặt đúng giờ phần lớn nằm ở khách.
Trạm dừng là chỗ duy nhất trong đêm khách bước ra khỏi xe, nên cũng là chỗ dễ xảy ra chuyện nhất: lên nhầm xe, quên đồ, bị bỏ lại, ăn phải món không hợp bụng rồi đau bụng cả quãng đường còn lại. Những điều dưới đây giúp mấy phút dừng xe trôi qua gọn gàng.
Vì sao xe phải dừng và dừng ở đâu
Lý do đầu tiên là tài xế. Chặng đường dài, đặc biệt chạy đêm, cần những quãng nghỉ để tài xế duỗi người, uống nước, tỉnh táo trở lại trước đoạn đèo. Thời gian lái liên tục của tài xế có quy định riêng mà nhà xe phải tuân thủ. Lý do thứ hai là khách: không phải xe nào cũng có nhà vệ sinh trên xe, và kể cả khi có, nhiều người vẫn muốn xuống đi lại cho đỡ mỏi.
Xe giường nằm thường dừng ở những trạm dừng chân quen của nhà xe, có bãi đỗ rộng, nhà vệ sinh, quán ăn và tạp hoá. Vị trí và số lần dừng tuỳ tuyến, tuỳ nhà xe, có khi tuỳ cả tình hình giao thông đêm đó. Bài này không ghi tên trạm hay giờ dừng, vì những thông tin đó thay đổi và chỉ đơn vị tour, nhà xe mới nói chính xác cho chuyến của bạn.
Xe đoàn thuê riêng thì linh hoạt hơn: trưởng đoàn có thể thống nhất với tài xế các điểm dừng từ trước, chọn trạm có nhà vệ sinh sạch, có chỗ ngồi cho người lớn tuổi, hoặc ghé một quán ăn quen để cả đoàn ăn bữa tối hay bữa sáng đàng hoàng. Dù linh hoạt, mỗi lần dừng vẫn cần giờ quay lại rõ ràng.
Bốn việc làm ngay khi xe vừa dừng
Xe vừa dừng, nhiều người vội vàng xuống mà quên những việc nhỏ quan trọng. Thứ tự gọn như sau:
- Nghe phụ xe báo giờ chạy lại. Nếu không nghe rõ, hỏi lại trước khi xuống. Đặt hẹn giờ trên điện thoại sớm hơn giờ đó năm phút.
- Nhìn và chụp ảnh biển số xe, ghi nhớ màu xe, chữ hoặc hình in trên thân xe, vị trí xe trong bãi so với nhà vệ sinh hay quán ăn. Ban đêm, nhiều xe giường nằm trông giống hệt nhau.
- Mang theo người: điện thoại, ví, áo khoác. Không để ví, điện thoại trên giường rồi xuống xe; xe đỗ mở cửa, nhiều người lên xuống.
- Đi dép hoặc giày chắc. Bãi đỗ xe ban đêm có dầu nhớt, vũng nước, xe ra vào liên tục.
Nếu đang ngủ say và không cần xuống, cứ ngủ tiếp. Không ai bắt buộc khách phải xuống xe ở trạm nghỉ, và trên xe thường yên hơn bên ngoài.
Một điều nên biết thêm: trên chuyến xe chở cả khách tour lẫn khách lẻ, lịch dừng là lịch của nhà xe chứ không phải của đoàn. Đơn vị tour có thể đề nghị, nhưng không thể bắt xe dừng thêm theo ý một nhóm. Vì thế, những nhu cầu đặc biệt như người lớn tuổi cần dừng thường xuyên nên được báo ngay lúc giữ chỗ để đơn vị tour cân nhắc phương án xe riêng.
Ăn gì ở trạm dừng cho nhẹ bụng
Chọn món nóng, đơn giản. Một tô phở, một chén cháo, một ổ bánh mì nóng an toàn hơn món gỏi, món sống, đồ chiên để lâu. Đường còn dài, đau bụng trên xe đêm là trải nghiệm không ai muốn.
Ăn vừa đủ. Ăn no rồi nằm ngay khi xe chạy qua đèo là công thức của say xe. Nếu ăn, chỉ ăn nhẹ để đỡ đói.
Uống nước lọc, nước ấm. Tránh rượu bia và đồ uống nhiều đường. Cà phê đặc lúc nửa đêm làm khó ngủ lại.
Mua thêm nước, khăn giấy nếu thiếu. Trạm dừng thường có tạp hoá. Đây là lúc bổ sung đồ cho túi nhỏ trên giường.
Hỏi giá trước khi gọi. Một số quán ở trạm dừng có giá cao hơn ngoài phố. Hỏi trước để khỏi bất ngờ, và mang sẵn tiền mặt mệnh giá nhỏ vì không phải chỗ nào cũng nhận chuyển khoản.
Người hay quên nên nhờ bạn đồng hành nhắc giờ, hoặc ghi giờ chạy lại lên mu bàn tay bằng bút bi. Cách làm có vẻ trẻ con nhưng rất hiệu quả lúc nửa đêm, khi đầu óc còn ngái ngủ và điện thoại nằm sâu trong túi áo khoác.
Đi vệ sinh trên đường dài: chuẩn bị cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ
Với nhiều người, nỗi lo lớn nhất của chuyến xe đêm không phải là ngủ mà là đi vệ sinh. Người lớn tuổi hay tiểu đêm, trẻ nhỏ không nhịn được lâu, phụ nữ mang thai cần đi thường xuyên. Biết trước khoảng cách giữa các lần dừng giúp chủ động hơn.
Hỏi đơn vị tour xem xe có nhà vệ sinh trên xe không. Nếu có, hỏi luôn cách dùng, vì nhà vệ sinh trên xe khách thường nhỏ, cửa và nút xả khác ở nhà, và một số xe chỉ cho dùng khi thật cần. Nếu không có, biết xe dừng khoảng bao lâu một lần để điều chỉnh lượng nước uống.
Với trẻ nhỏ còn dùng tã, mặc tã cho trẻ trước khi lên xe dù ban ngày trẻ đã bỏ tã, và mang sẵn tã dự phòng trong túi nhỏ. Với trẻ lớn hơn, cho trẻ đi vệ sinh ngay trước khi xe chạy và ở mỗi lần dừng, kể cả khi trẻ nói không buồn.
Người lớn tuổi nên đi vệ sinh trước khi lên xe, hạn chế trà, cà phê buổi tối, và nằm giường gần lối đi tầng dưới để lên xuống nhanh. Nếu cần dừng gấp giữa hai trạm, báo phụ xe; xe có thể dừng ở chỗ an toàn gần nhất, dù không phải lúc nào cũng làm được ngay.
Lạc xe ở trạm nghỉ: chuyện có thật và cách phòng
Lạc xe ở trạm dừng chân là chuyện có thật trên các tuyến xe đường dài, phần lớn xảy ra theo hai cách. Cách thứ nhất là khách lên nhầm xe cùng nhà xe hoặc cùng kiểu dáng, nằm vào giường trống của xe khác, tới khi xe chạy mới phát hiện. Cách thứ hai là khách đi vệ sinh, mua đồ lâu hơn dự tính, quay ra thì xe đã đi vì phụ xe tưởng đã đủ người.
Cách phòng đơn giản nhất là chụp biển số xe và đặt hẹn giờ. Thêm một bước nữa: khi quay lại xe, nhìn chỗ giường của mình có đúng túi, đúng chăn đang để không. Với nhóm bạn, mỗi người có một bạn đi cặp, hai người nhắc nhau, đi cùng về cùng.
Nếu chẳng may bị bỏ lại, đừng hoảng. Gọi ngay cho người điều hành tour hoặc trưởng đoàn, nói rõ bạn đang ở trạm nào. Xe thường chưa đi xa và có thể quay lại hoặc chờ ở điểm phía trước. Đừng tự bắt xe khác đi tiếp khi chưa thống nhất với đơn vị tour, vì có thể đoàn đang quay lại tìm bạn.
Đây cũng là lý do số điện thoại của người điều hành tour phải nằm trong máy bạn từ trước khi lên xe, và điện thoại phải còn pin.
Trưởng đoàn giữ đoàn ở trạm nghỉ thế nào
Với đoàn đi chung một xe, hoặc nhiều người của đoàn trên cùng một xe giường nằm ghép, trưởng đoàn nên làm những việc sau:
- Trước khi xe dừng, nhắc cả đoàn giờ quay lại và biển số xe qua nhóm nhắn tin của đoàn.
- Chia đoàn thành từng nhóm nhỏ ba tới năm người, mỗi nhóm có một người nhắc.
- Đứng gần cửa xe năm phút trước giờ chạy, đếm người lên xe theo nhóm.
- Không cho xe chạy khi chưa đủ người của đoàn; nếu thiếu, gọi người đó ngay.
- Với người lớn tuổi và trẻ nhỏ, có người đi kèm khi xuống xe, vì bãi xe ban đêm có nhiều xe ra vào.
- Sau khi xe chạy, báo vào nhóm rằng đã đủ người, để mọi người yên tâm ngủ.
Trên xe giường nằm ghép, phụ xe chịu trách nhiệm chung cho cả xe, nhưng trưởng đoàn mới là người biết rõ ai thuộc đoàn mình. Một người phụ trách đếm người là cách bảo đảm không ai bị bỏ quên giữa đêm.
Dừng nghỉ ở chuyến về khác chuyến đi
Chuyến về thường là buổi chiều tối hoặc đêm, sau một ngày đi thuyền, lên Topview, xuống thác, ra vườn. Khách mệt hơn, đói hơn, và nhiều người có túi đồ mua ở vườn. Lần dừng nghỉ ở chuyến về vì thế thường là bữa ăn chính, không chỉ là đi vệ sinh.
Nếu chương trình tour đã có bữa tối trước khi lên xe, lần dừng trên đường chỉ là nghỉ ngắn. Nếu chưa, hỏi đơn vị tour xem xe dừng ăn ở đâu, khoảng mấy giờ, để chuẩn bị đồ ăn nhẹ nếu phải chờ lâu. Trẻ nhỏ đói thường quấy khóc trước cả khi người lớn thấy đói.
Đồ mua ở vườn, nhất là trái cây có mùi mạnh, thường phải nằm trong khoang hành lý. Đừng mở khoang ở trạm nghỉ để lấy trái ra ăn trừ khi phụ xe đồng ý; mở khoang giữa bãi đỗ đêm vừa mất thời gian vừa dễ lẫn đồ của người khác.
Phép lịch sự nhỏ ở trạm nghỉ
Trạm dừng chân ban đêm là nơi nhiều chuyến xe cùng ghé, nhiều người mệt mỏi cùng xếp hàng nhà vệ sinh. Vài điều nhỏ giúp ai cũng dễ chịu: giữ nhà vệ sinh sạch sau khi dùng, xếp hàng đúng lượt, không nói to khi quay lại xe vì người khác đang ngủ, không hút thuốc gần cửa xe hay trong xe.
Rác ăn uống nên bỏ vào thùng rác ở trạm, không mang lên xe. Vỏ hộp, vỏ trái cây, ly nhựa để trong khoang xe kín vừa có mùi vừa dễ đổ. Khăn giấy ướt và túi nilon trong túi nhỏ giúp bạn lau tay, gom rác gọn.
Khi lên lại xe, đi nhẹ, không bật đèn pin rọi khắp nơi, không kéo rèm giường người khác. Phép lịch sự trên xe đêm cũng chính là cách giữ cho chính bạn được ngủ yên phần đường còn lại.
Nếu bạn hút thuốc, tìm khu vực dành riêng ở trạm, đứng xa cửa xe và xa chỗ trẻ em. Mùi thuốc mang theo trên quần áo vào khoang kín cũng làm người bên cạnh khó chịu, nên đứng ngoài trời thêm một lúc trước khi lên lại xe.
Câu hỏi thường gặp
Xe tour đi Tà Đùng dừng nghỉ mấy lần?
Thường ít nhất một lần trên chặng đường dài, có khi hai lần tuỳ tuyến, tuỳ nhà xe và tình hình giao thông. Xe đoàn thuê riêng có thể dừng nhiều hơn theo nhu cầu của đoàn. Hỏi đơn vị tour để biết chính xác cho chuyến của bạn.
Có bắt buộc phải xuống xe ở trạm nghỉ không?
Không. Nếu đang ngủ hoặc không có nhu cầu, bạn có thể ở lại trên xe. Nhiều khách chọn ngủ tiếp vì trên xe yên tĩnh và ấm hơn bên ngoài. Nếu xuống, mang theo điện thoại, ví, áo khoác và nhớ biển số xe.
Nếu bị xe bỏ lại ở trạm dừng thì phải làm gì?
Gọi ngay cho người điều hành tour hoặc trưởng đoàn, nói rõ tên trạm hoặc vị trí. Xe thường có thể quay lại hoặc chờ ở điểm phía trước. Đừng tự bắt xe khác khi chưa thống nhất, và ở lại nơi có đèn, có người trong lúc chờ.
Ăn uống ở trạm dừng có an toàn không?
Phần lớn trạm dừng chân có quán ăn phục vụ khách đường dài hằng ngày. Để an toàn, chọn món nấu chín, nóng, đơn giản, tránh món sống, món để lâu. Người có bụng nhạy cảm nên mang sẵn đồ ăn khô từ nhà.
Mang trẻ nhỏ xuống trạm nghỉ ban đêm cần lưu ý gì?
Bế hoặc nắm tay trẻ suốt lúc ở bãi xe vì xe ra vào liên tục và tài xế khó nhìn thấy trẻ thấp. Mặc thêm áo ấm cho trẻ, cho trẻ đi vệ sinh rồi quay lại xe ngay. Nếu trẻ đang ngủ say, có thể để trẻ ngủ tiếp với một người lớn ở lại.