Chặng xe máy cày trong tour Tà Đùng là đoạn khách ngồi trên thùng kéo phía sau một chiếc máy cày nông nghiệp, đi qua đường đất đỏ, dốc và xóc tới những nơi xe khách hay xe con không vào được, như thác trong chương trình. Để đi an toàn: ngồi hẳn xuống ghế hoặc sàn thùng, hai tay bám chắc vào thành, không đứng, không ngồi vắt chân ra ngoài, cất điện thoại khi xe xóc mạnh, và xuống đi bộ ở đoạn dốc nếu người điều khiển hoặc hướng dẫn viên yêu cầu. Người đau lưng, phụ nữ mang thai và trẻ rất nhỏ nên cân nhắc ngồi lại.
Với nhiều khách thành phố, đây là chặng nhớ nhất của chuyến đi: tiếng máy nổ, bụi đỏ, cả nhóm cười nghiêng ngả mỗi lần qua ổ gà. Nhưng cũng chính vì vui nên người ta hay quên rằng đây là phương tiện nông nghiệp đi trên đường xấu. Vui mà vẫn an toàn đòi hỏi vài quy tắc rõ ràng.
Vì sao tour dùng máy cày chứ không dùng xe thường
Quanh hồ Tà Đùng có nhiều lối mòn, đường đất đi qua vườn cà phê, vườn bơ, rẫy cây ăn trái. Những con đường này do nông dân mở để chở phân, chở nông sản, đi lại giữa các lô vườn. Chúng dốc, hẹp, nhiều ổ gà, mùa mưa lầy. Ở vùng cao nguyên, máy cày kéo thùng là phương tiện quen thuộc của nhà nông, bánh lớn, gầm cao, kéo khoẻ, đi được nơi ô tô bó tay.
Đơn vị tour tận dụng chính phương tiện ấy để đưa khách tới những điểm mà nếu đi bộ thì quá xa, còn xe con thì không vào được. Theo chương trình của landing tour Tà Đùng, chặng này dùng để tham quan thác ba tầng. Một số chương trình khác có thể dùng máy cày cho chặng vào vườn hoặc ra điểm ngắm.
Hiểu nguồn gốc này giúp khách có kỳ vọng đúng: máy cày không phải xe du lịch. Không có dây an toàn, không có điều hoà, không có giảm xóc êm. Ghế ngồi, nếu có, là băng ghế gỗ hoặc thép đặt trong thùng. Chính sự thô mộc đó tạo nên trải nghiệm, nhưng cũng đòi hỏi khách tự giữ mình.
Chặng máy cày nằm ở đâu trong một ngày tour
Theo chương trình mẫu của tour Tà Đùng 2 ngày 1 đêm, chặng xe máy cày tới thác thường nằm trong ngày thứ hai, sau chặng thuyền và Topview, trước hoặc cùng buổi thăm vườn. Thứ tự cụ thể tuỳ đơn vị tour sắp, tuỳ thời tiết và tình trạng đường hôm đó.
Vị trí này có ý nghĩa thực tế. Nếu chặng máy cày đi sau thuyền, khách đã ra nắng, ra gió một buổi sáng, nên cần uống nước, nghỉ một chút trước khi lên thùng xe. Nếu đi sau bữa trưa, nên để thức ăn tiêu bớt khoảng nửa tiếng, vì xóc ngay sau khi ăn no dễ khó chịu. Người say xe đêm hôm trước nên đánh giá lại sức mình trước chặng này.
Đi chặng máy cày xong, quần áo, giày thường bám bụi hoặc bùn. Nếu sau đó là bữa trưa hay ra xe về, hỏi trước có chỗ rửa tay chân không, và để sẵn một đôi dép sạch trong túi đeo. Chuẩn bị nhỏ ấy giúp phần còn lại của ngày dễ chịu hơn nhiều.
Ngồi chỗ nào trên thùng xe
Thùng kéo sau máy cày có vị trí xóc ít và xóc nhiều. Biết trước giúp mỗi người chọn chỗ hợp với mình:
| Vị trí | Cảm giác | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Phía trước thùng, gần đầu máy | Ít xóc hơn, nhưng ồn, có khói và bụi từ máy | Người lớn tuổi, người dễ đau lưng (nên đeo khẩu trang) |
| Giữa thùng, sát thành | Cân bằng, có chỗ bám chắc | Phần lớn khách, cha mẹ ôm trẻ |
| Cuối thùng | Xóc nhất, bụi bánh xe hất lên | Người trẻ khoẻ thích cảm giác mạnh |
| Ngồi trên thành thùng | Không nên | Không ai, dễ văng ra khi xe xóc hoặc nghiêng |
| Đứng trong thùng | Không nên | Không ai, kể cả để chụp ảnh |
Nguyên tắc chung: lưng tựa vào thành, chân chống xuống sàn, hai tay hoặc ít nhất một tay luôn bám vào thành thùng hay khung xe. Ngồi lệch hẳn về một bên khi cả nhóm dồn qua chụp ảnh cũng làm thùng mất cân bằng ở đoạn nghiêng.
Nếu trong nhóm có người sợ độ cao hay sợ cảm giác nghiêng, cho họ ngồi giữa thùng, xa mép, quay mặt về phía trước để thấy trước khúc cua sắp tới.
Giữ đồ và giữ mình trên thùng xe
Chặng máy cày làm rơi nhiều điện thoại, kính mát và mũ hơn bất kỳ chặng nào khác của tour. Những điều nên làm:
- Điện thoại có dây đeo cổ hoặc cất vào túi có khoá kéo. Chụp ảnh khi xe chạy chậm trên đoạn bằng, cầm bằng cả hai tay.
- Mũ có quai hoặc cất mũ đi. Gió và xóc làm mũ rộng vành bay ngay.
- Kính mát đeo dây hoặc cất hộp.
- Khẩu trang chống bụi đất đỏ mùa khô, khói máy khi ngồi phía trước.
- Quần dài, giày kín. Cành cây ven đường có thể quẹt qua, thành thùng kim loại có thể nóng hoặc sắc.
- Túi đeo chéo trước bụng, không để ba lô nằm dưới sàn thùng nơi nước bùn có thể bắn vào.
- Không thò tay, chân ra ngoài thành thùng, nhất là khi đi qua đoạn có cây hai bên hoặc qua cổng vườn hẹp.
Nếu làm rơi đồ, đừng nhảy xuống khi xe đang chạy. Gọi người điều khiển dừng xe, rồi xuống nhặt khi xe đã đứng hẳn.
Với người đi cùng trẻ lớn, hãy ngồi giữa con và thành thùng, để con ngồi phía trong, tay con bám vào khung xe, tay bạn quàng qua vai con. Dặn trước con rằng chặng này không đứng, không đổi chỗ, không với tay hái cành ven đường; trẻ dễ nghe lời hơn khi được giải thích từ trước thay vì bị quát giữa đường.
Khi nào nên xuống đi bộ
Có những đoạn đường máy cày vẫn đi được, nhưng đi với đủ tải người thì rủi ro hơn. Đoạn dốc đứng trơn sau mưa, đoạn đường lở một bên, đoạn qua suối có đá lớn, là những chỗ người điều khiển hoặc hướng dẫn viên có thể yêu cầu khách xuống đi bộ một quãng. Khi được yêu cầu, hãy xuống ngay, đừng nài ở lại cho đỡ mệt. Một chiếc máy cày nhẹ tải leo dốc an toàn hơn nhiều.
Ngoài yêu cầu của người điều khiển, khách cũng có thể tự chủ động xuống khi thấy không yên tâm: say xe vì xóc, đau lưng, hoặc trẻ nhỏ khóc vì sợ. Báo người điều khiển dừng xe ở chỗ an toàn rồi mới xuống, đi bộ theo lối xe đi, không đi tắt qua vườn nhà dân.
Lúc xuống xe và lên xe là lúc dễ ngã nhất. Thùng xe thường cao, bậc lên xuống hẹp hoặc không có. Xuống quay mặt vào thùng, tay bám thành, chân dò bậc, có người đỡ bên dưới. Không nhảy từ thùng xuống đất, nhất là đất ướt.
Người điều khiển máy cày và hướng dẫn viên: nghe ai, khi nào
Trên chặng máy cày, thường có hai người bạn cần nghe: người điều khiển máy cày, thường là người địa phương quen đường, và hướng dẫn viên hoặc người điều hành của đơn vị tour. Người điều khiển hiểu con đường, biết đoạn nào trơn, đoạn nào nghiêng, đoạn nào phải giảm tải. Hướng dẫn viên hiểu đoàn, biết ai yếu, ai say xe, ai cần chú ý.
Khi người điều khiển bảo xuống đi bộ, bảo ngồi dồn về phía trước hay phía sau, bảo cúi đầu qua đoạn cây thấp, hãy làm ngay. Đó là những yêu cầu dựa trên kinh nghiệm lái trên chính con đường ấy hằng ngày. Đừng tranh luận hay xin thêm một chút; trên đoạn dốc, vài giây chậm trễ cũng có thể thành vấn đề.
Ngược lại, nếu thấy người điều khiển chạy quá nhanh, chở quá tải, hoặc có dấu hiệu đã uống rượu, khách có quyền đề nghị hướng dẫn viên can thiệp, và có quyền không lên xe. An toàn của chặng này là trách nhiệm chung của đơn vị tour, người điều khiển và chính khách.
Trước khi xe chạy, hướng dẫn viên nên phổ biến ngắn: ngồi thế nào, bám vào đâu, khi nào dừng, ai ngồi gần ai. Nếu không ai nói gì, bạn hoàn toàn có thể hỏi. Một đoàn hỏi kỹ là đoàn đi an toàn.
Ai nên cân nhắc bỏ chặng máy cày
Đường xóc kéo dài làm rung toàn thân. Người có bệnh cột sống, thoát vị đĩa đệm, mới mổ, đau khớp nặng, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim mạch nên cân nhắc kỹ, tốt nhất hỏi bác sĩ từ trước chuyến đi. Trẻ sơ sinh và trẻ rất nhỏ cũng không nên đi chặng này, vì cổ và cột sống trẻ chưa vững, và cha mẹ không thể vừa bế con vừa bám chắc thành thùng.
Bỏ chặng máy cày không có nghĩa là bỏ trải nghiệm. Người ở lại có thể nghỉ ở điểm tập kết, uống cà phê nhìn hồ, chờ đoàn về. Nhiều đơn vị tour có sẵn phương án này, chỉ cần báo trước.
Điều nên tránh là cố đi vì ngại làm phiền đoàn, rồi giữa đường đau lưng, say xóc, cả đoàn phải dừng lại. Một chương trình tour tốt luôn có chỗ cho người không đi được mọi chặng.
Một mẹo nhỏ cho mùa khô: buộc tóc gọn, đội mũ trùm hoặc quấn khăn, vì bụi đỏ bám tóc khó gội sạch nhất. Mùa mưa thì mang một túi nilon lớn để bọc ba lô ngay trên thùng xe, tránh bùn bắn vào đồ.
Máy cày mùa mưa và mùa khô
Mùa khô, đường đất đỏ cứng và bụi. Mỗi lần xe chạy là một đám bụi đỏ bốc lên, bám vào tóc, quần áo, giày. Khẩu trang, kính, áo khoác mỏng màu tối là những thứ giúp chặng đi đỡ khổ. Quần áo trắng thì về tới nơi thường đã ngả màu hồng đất.
Mùa mưa, đường trơn và lầy. Bánh máy cày to nên vẫn đi được ở nhiều đoạn, nhưng thùng xe có thể nghiêng, trượt nhẹ, bùn bắn lên. Áo mưa dạng bộ tốt hơn áo mưa cánh dơi vì không bị gió thổi tung. Sau mưa lớn, một số đoạn có thể quá nguy hiểm để đi, và đơn vị tour có trách nhiệm hoãn hoặc bỏ chặng.
Dù mùa nào, chặng máy cày nên đi khi trời còn sáng rõ. Đi lúc chạng vạng, đường đất và ổ gà khó nhìn, đèn máy cày thường không mạnh như đèn ô tô.
Cuối cùng, nếu trời đã mưa nhiều ngày trước chuyến đi, nên hỏi đơn vị tour từ hôm trước xem chặng máy cày còn giữ hay đổi. Biết sớm giúp bạn chuẩn bị đúng giày dép, và không thất vọng khi tới nơi mới nghe tin chặng bị hoãn vì đường lầy.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy cày trong tour Tà Đùng có nguy hiểm không?
Nếu ngồi đúng chỗ, bám chắc, không đứng hay ngồi trên thành thùng và nghe theo người điều khiển thì rủi ro thấp. Nguy hiểm thường đến từ việc đứng chụp ảnh, nhảy lên xuống khi xe chưa dừng hẳn, hoặc cố đi ở đoạn đường xấu sau mưa lớn.
Trẻ em có được đi xe máy cày không?
Trẻ lớn biết tự ngồi và bám tay thường đi được nếu có người lớn ngồi cạnh. Trẻ sơ sinh và trẻ rất nhỏ không nên đi vì cột sống, cổ chưa vững và cha mẹ khó vừa bế vừa bám. Hỏi đơn vị tour quy định cụ thể về độ tuổi.
Chặng máy cày đi mất bao lâu?
Tuỳ khoảng cách từ điểm xuất phát tới thác hoặc vườn và tình trạng đường hôm đó. Mùa mưa, đường lầy thì chậm hơn. Đơn vị tour sẽ cho biết thời gian dự kiến cho chương trình cụ thể. Nên tính thêm thời gian xuống đi bộ ở đoạn dốc.
Có nên mặc đồ trắng khi đi xe máy cày không?
Không nên. Bụi đất đỏ Tây Nguyên bám rất chắc, mùa khô thì bụi bay, mùa mưa thì bùn bắn. Quần áo màu tối, vải dày vừa phải, giày kín cũ là lựa chọn thực tế. Nếu muốn chụp ảnh đẹp với đồ sáng màu, mang thêm một bộ để thay sau.
Nếu say xóc trên máy cày thì làm sao?
Báo người điều khiển dừng ở chỗ an toàn, xuống đi bộ một đoạn, hít thở sâu, uống nước. Cảm giác thường dịu đi nhanh khi không còn bị xóc. Nếu còn khó chịu, có thể đi bộ theo đoàn hoặc quay lại điểm tập kết chờ.
Máy cày có chở khách khi trời mưa không?
Tuỳ mức độ mưa và tình trạng đường. Mưa nhỏ, đường chưa lầy thì vẫn có thể đi với áo mưa. Mưa lớn kéo dài, đường trơn trượt hoặc suối dâng nước thì đơn vị tour nên hoãn hoặc bỏ chặng. Khách không nên nài đi khi người điều khiển đã quyết định dừng.