Người lớn tuổi vẫn đi tour Tà Đùng được, miễn là sức khoẻ ổn định, có ý kiến bác sĩ nếu có bệnh nền, chọn mùa khô cho đường dễ, chọn chỗ ở ít dốc và kín gió, và sẵn sàng bỏ những chặng nặng như xe máy cày tới thác hay leo dốc dài. Phần đáng nhất với ông bà thường là ngồi nhìn hồ, đi thuyền khi nắng đã lên, bữa tối quây quần cùng con cháu, chứ không phải đi cho đủ mọi điểm.
Tour trọn gói có lợi cho người lớn tuổi vì không phải tự lo xe, chỗ ở, bữa ăn. Nhưng tour cũng có nhịp chung của cả đoàn, và chương trình hai ngày một đêm đi xe đêm vốn được thiết kế cho người khoẻ. Bài này đi qua từng chặng để con cháu biết nên chuẩn bị gì, nói gì với đơn vị tour, và lúc nào nên để ông bà ở lại nghỉ. Lời khuyên về sức khoẻ trong bài là lời khuyên chung, không thay cho ý kiến bác sĩ đang theo dõi người đi.
Trước khi đặt tour: hỏi bác sĩ và hỏi chính ông bà
Câu hỏi đầu tiên không phải là tour nào đẹp, mà là ông bà có muốn đi và có đủ sức đi không. Nhiều người lớn tuổi ngại nói mình mệt vì sợ làm con cháu mất vui. Hãy kể cho ông bà nghe chuyến đi có những gì: ngồi xe đêm mấy tiếng, ngủ ở đâu, sáng dậy sớm đi thuyền, có dốc, có đường đất. Để ông bà tự quyết, và tôn trọng quyết định đó.
Với người có bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh phổi, xương khớp, nên khám hoặc hỏi bác sĩ đang theo dõi trước chuyến đi vài tuần. Những điều nên hỏi: có ngồi xe đường dài qua đèo được không, có ở nơi lạnh hơn bình thường được không, thuốc cần mang bao nhiêu, dấu hiệu nào thì phải dừng chuyến đi và đi khám.
Người vừa mổ, vừa nằm viện, đang điều chỉnh thuốc, hay có bệnh chưa ổn định thì nên hoãn chuyến đi tới khi bác sĩ đồng ý. Một chuyến tour có thể dời; sức khoẻ thì không nên đánh cược.
Khi đã quyết đi, báo đơn vị tour từ lúc đặt rằng đoàn có người lớn tuổi, có bệnh gì cần lưu ý. Đơn vị tour quen việc sẽ xếp giường xe phù hợp, chỗ ở gần lối đi, và báo cho người điều hành tại chỗ.
Chọn mùa, chọn ngày, chọn chỗ ở
Mùa khô, khoảng từ tháng 12 tới tháng 3, là quãng dễ nhất cho người lớn tuổi: đường ít trơn, thuyền êm, ít phải đổi lịch. Nhưng đây cũng là quãng đêm lạnh nhất, nên phải chuẩn bị áo ấm kỹ. Mùa mưa đường đèo trơn, đường đất lầy, rủi ro trượt ngã cao hơn, không phải lựa chọn tốt cho ông bà yếu chân.
Ngày thường vắng hơn cuối tuần và ngày lễ. Ít đoàn thì bến thuyền ít chen lấn, bữa ăn thong thả, nhân viên có thời gian chăm hơn. Nếu con cháu sắp xếp được, đi giữa tuần là món quà dễ chịu cho người lớn tuổi.
Về chỗ ở, nếu tour có hai phiên bản villa và garden, hãy hỏi phiên bản nào ít bậc thang hơn, gần chỗ ăn hơn, phòng tắm có tay vịn hay sàn chống trơn không, giường có cao vừa phải không. Villa thường kín gió và riêng tư hơn; khu garden thoáng, gần thiên nhiên nhưng đêm có thể lạnh và đi lại ngoài trời nhiều hơn. Không có lựa chọn nào đúng cho mọi người, chỉ có lựa chọn hợp với sức của ông bà.
Chuyến xe đêm: chặng nặng nhất với người lớn tuổi
Ngồi rồi nằm trên xe giường nằm nhiều giờ, qua đường đèo, là chặng khó nhất của tour với người lớn tuổi. Giường tầng trên phải leo thang, không an toàn khi xe đang chạy; nên xin giường tầng dưới cho ông bà, gần cửa lên xuống nếu được, và đề nghị đơn vị tour ghi chú giúp với nhà xe.
Trước khi lên xe, cho ông bà đi vệ sinh, ăn nhẹ, uống thuốc theo giờ. Mang theo nước, áo ấm, khăn quàng, tất. Người hay phải đi vệ sinh đêm nên biết trước xe có nhà vệ sinh trên xe không và dừng nghỉ khoảng mấy lần, để khỏi lo lắng suốt đêm.
Nằm lâu một tư thế dễ tê chân, nhất là người có bệnh tuần hoàn. Mỗi khi xe dừng nghỉ, nên đỡ ông bà xuống đi lại vài bước, co duỗi chân. Ngay cả khi nằm trên xe cũng có thể cử động cổ chân, gập duỗi bàn chân.
Nếu sức khoẻ ông bà không hợp đi xe đêm, cân nhắc phương án khác: đi xe riêng ban ngày cùng con cháu, dừng nghỉ thoải mái, rồi gặp đoàn ở Tà Đùng. Nhiều đơn vị tour có thể tính giúp phương án này, nhưng chi phí và dịch vụ sẽ khác gói trọn gói, cần thống nhất rõ.
Chặng nào nên đi, chặng nào nên bỏ
Bảng dưới là gợi ý chung cho người lớn tuổi có sức khoẻ trung bình. Người khoẻ mạnh, quen vận động có thể đi nhiều hơn; người yếu thì bớt.
| Chặng | Gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nghỉ ngơi, ngắm hồ ở chỗ ở | Nên | Là phần dễ chịu nhất, không cần vội |
| BBQ tối | Nên, nhưng có thể về phòng sớm | Mặc ấm, ăn chín, tránh rượu |
| Thuyền ngắm hồ | Nên, chọn lúc nắng đã lên | Mặc áo phao, người đỡ khi lên xuống |
| Tà Đùng Topview | Tuỳ sức, đi chậm | Hỏi độ dốc và khoảng đi bộ trước |
| Xe máy cày tới thác | Nên cân nhắc kỹ, nhiều người nên bỏ | Xóc mạnh, đường đất đỏ, lên xuống xe khó |
| Ở thác | Đứng xem từ chỗ bằng phẳng | Không trèo đá, không xuống nước |
| Thăm vườn | Nên, đi phần bằng phẳng | Giày bám, mũ, nghỉ dưới bóng cây |
Khi ông bà ở lại nghỉ trong lúc đoàn đi chặng xe máy cày, cần có ít nhất một người thân ở cùng hoặc nhờ chỗ ở để ý, và giữ liên lạc với trưởng đoàn.
Túi thuốc và đồ dùng riêng của ông bà
Túi này do một người con cháu giữ hoặc biết rõ vị trí, không để lẫn trong ba lô gửi khoang xe:
- Thuốc dùng hằng ngày, đủ cho chuyến đi và dư thêm ít nhất một ngày, để nguyên vỏ hộp hoặc có ghi tên thuốc.
- Đơn thuốc hoặc giấy ghi tên bệnh, tên thuốc, liều dùng, số liên lạc của bác sĩ hay cơ sở đang theo dõi.
- Máy đo huyết áp hoặc máy đo đường huyết cá nhân nếu đang dùng hằng ngày.
- Kính, máy trợ thính và pin dự phòng, gậy chống nếu cần.
- Thẻ bảo hiểm y tế hoặc thông tin trên ứng dụng, giấy tờ tuỳ thân.
- Dầu gió, miếng dán giữ nhiệt, áo ấm, mũ len, tất dày, dép có quai.
- Đồ ăn nhẹ hợp chế độ ăn, nhất là với người tiểu đường cần ăn đúng giờ khi lịch tour thay đổi.
Ghi chú sức khoẻ ngắn gọn gồm bệnh, thuốc, dị ứng nên đưa cho trưởng đoàn một bản. Khi có chuyện, người đưa ông bà đi cấp cứu có thể không phải là con cháu ruột.
Đi thuyền và đi bộ: giữ an toàn ở những chỗ hay trượt
Lúc lên và xuống thuyền là lúc dễ ngã nhất, vì thuyền dập dềnh, bến có thể ướt. Nên để ông bà lên sau cùng, khi thuyền đã ổn định, có một người đỡ từ bến và một người đỡ từ thuyền. Áo phao mặc và cài khoá trước khi bước xuống, không phải ngồi rồi mới mặc.
Trên thuyền, ngồi ở giữa, nơi ít chòng chành nhất, tránh đứng dậy chụp ảnh khi thuyền đang chạy. Nếu ông bà sợ nước hoặc say sóng, chặng thuyền có thể rút ngắn hoặc bỏ, ngồi trên bờ nhìn hồ vẫn đẹp.
Ở Topview và trong vườn, đi chậm, chọn lối có bậc hoặc bằng phẳng, tránh dốc đất trơn. Giày đế bám và gậy chống giúp nhiều hơn người ta nghĩ. Nắng giữa trưa ở vùng cao có thể gây mệt, nên đội mũ, uống nước và nghỉ dưới bóng cây.
Con cháu đi cùng nên chia việc: một người lo chụp ảnh, một người chỉ lo đi cạnh ông bà. Khi ai cũng mải chụp ảnh, người lớn tuổi dễ bị bỏ lại phía sau.
Bữa ăn và giấc ngủ của ông bà trong tour
Bữa ăn trong tour thường được nấu cho số đông: BBQ nhiều thịt nướng, mâm cơm trưa có món mặn, món chiên. Với người lớn tuổi phải ăn nhạt, ăn mềm hay kiêng đường, hãy báo trước cho đơn vị tour để bếp chuẩn bị riêng vài món, như rau luộc, cá hấp, cháo buổi sáng. Báo từ lúc đặt tour sẽ dễ hơn nhiều so với lúc đã ngồi vào bàn.
Buổi BBQ tối thường vui và kéo dài, có khi có rượu, có nhạc. Ông bà có thể ăn sớm phần mình, rồi về phòng khi thấy mệt. Đồ nướng phải chín kỹ; thịt tái, hải sản chưa chín không hợp với người tiêu hoá kém. Hạn chế rượu bia, nhất là khi đang dùng thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường.
Giấc ngủ đêm ở hồ quan trọng vì đêm trước đã ngủ chập chờn trên xe. Chọn phòng xa chỗ tiệc, đóng kín cửa sổ cho đỡ gió, chuẩn bị nước ấm đầu giường. Người hay dậy đêm nên được xếp giường gần nhà vệ sinh, bật sẵn đèn nhỏ để khỏi vấp ngã trong phòng lạ.
Sáng hôm sau, đừng đánh thức ông bà quá sớm chỉ để kịp chặng săn mây. Một bữa sáng thong thả, một tách trà nóng nhìn hồ, nhiều khi là phần ông bà nhớ nhất của cả chuyến.
Dấu hiệu cần dừng lại và tìm y tế
Có những dấu hiệu không nên chờ: đau thắt ngực, khó thở, choáng váng, nói khó, yếu một bên tay chân, méo miệng, lú lẫn đột ngột, sốt cao, nôn nhiều, đường huyết quá thấp không cải thiện sau khi ăn. Gặp những dấu hiệu này, báo ngay trưởng đoàn, gọi cấp cứu 115, và đưa tới cơ sở y tế gần nhất.
Vùng hồ cách bệnh viện lớn một quãng đường, nên quyết định đưa đi sớm thường đúng hơn. Đơn vị tour nên biết trạm y tế xã và bệnh viện gần nhất ở đâu, có xe đưa đi không. Hỏi họ điều này từ lúc đặt tour, nhất là khi đoàn có người lớn tuổi.
Trong lúc chờ xe, giữ người bệnh ở tư thế dễ chịu, giữ ấm, không cho ăn uống nếu nghi đột quỵ, và chuẩn bị sẵn túi thuốc, giấy ghi chú sức khoẻ để đưa cho nhân viên y tế. Một người trong đoàn nên ghi lại giờ bắt đầu có triệu chứng; thông tin này giúp bác sĩ rất nhiều.
Những biểu hiện nhẹ hơn như mệt, đau đầu, chóng mặt sau chuyến xe đêm thường đỡ khi được nghỉ, ăn uống, giữ ấm. Cho ông bà nghỉ cả buổi sáng nếu cần; chuyến đi không mất gì khi bỏ một chặng thuyền, nhưng sẽ mất nhiều nếu cố đi rồi đổ bệnh trên đường về.
Câu hỏi thường gặp
Người 70 tuổi có đi tour Tà Đùng được không?
Được nếu sức khoẻ ổn định và bác sĩ không phản đối. Tuổi không phải là thước đo duy nhất; quan trọng là khả năng ngồi xe đường dài, đi lại trên dốc và chịu lạnh. Chọn mùa khô, xin giường tầng dưới, chỗ ở ít bậc và bỏ các chặng nặng.
Người huyết áp cao đi Tà Đùng cần lưu ý gì?
Mang đủ thuốc, uống đúng giờ dù lịch thay đổi, giữ ấm kỹ vì lạnh đột ngột có thể làm huyết áp tăng, tránh rượu bia và ăn quá mặn ở buổi BBQ. Nếu có máy đo cá nhân, mang theo. Hỏi bác sĩ trước chuyến đi.
Ông bà có nên đi xe máy cày tới thác không?
Đa số nên cân nhắc bỏ. Chặng này xóc, đường đất đỏ, lên xuống xe khó và có đoạn đi bộ tới thác. Người lớn tuổi khoẻ, quen vận động có thể đi nếu đường khô, nhưng nên hỏi kỹ người điều hành về độ xóc và có chỗ bám chắc không.
Đơn vị tour có hỗ trợ riêng cho người lớn tuổi không?
Nhiều đơn vị sẵn lòng xếp giường tầng dưới, chỗ ở gần lối đi, xếp chuyến thuyền muộn hơn hay cho ở lại nghỉ trong lúc đoàn đi chặng nặng. Cần báo rõ từ lúc đặt và đề nghị ghi chú vào xác nhận để người điều hành tại chỗ biết.
Có nên đưa ông bà đi tour ghép với người lạ không?
Được, nhưng tour ghép có nhịp chung khó điều chỉnh theo một người. Nếu ông bà đi chậm hoặc cần nghỉ nhiều, tour riêng cho gia đình hoặc nhóm quen sẽ thoải mái hơn, dù chi phí có thể khác. Hỏi đơn vị tour cả hai phương án để so.
Ở Tà Đùng có trạm y tế gần không?
Xã có trạm y tế, còn bệnh viện lớn thì ở các trung tâm cách hồ một quãng đường. Khoảng cách và năng lực mỗi nơi nên hỏi đơn vị tour trước. Gặp dấu hiệu nặng như đau ngực, khó thở, yếu nửa người, gọi cấp cứu 115 và đưa đi ngay.