Trong tour Tà Đùng 2 ngày 1 đêm, tiệc BBQ là bữa tối của ngày đầu tiên, diễn ra ngay tại khu lưu trú của đoàn (sân villa hoặc bãi cỏ khu garden), khi mọi người đã nhận phòng, tắm rửa và nghỉ lại sức sau đêm ngủ trên xe. Trên vỉ thường là thịt heo, gà, xiên ướp sẵn, rau củ nướng, bắp, có hôm thêm cá hồ, ăn kèm cơm hoặc bánh mì và một hai món nước chấm. Đơn vị tour chuẩn bị nguyên liệu và bếp; khách chỉ việc ngồi vào bàn, ai thích thì tự nướng phần của mình.
Khách đi về hay kể lại bữa này nhiều nhất, và lý do không nằm ở món ăn cầu kỳ. Đó là lúc cả đoàn lần đầu ngồi chung một chỗ không vội, trời bắt đầu se lạnh, mặt hồ tối dần phía dưới đồi và lửa than giữ mọi người lại với nhau. Bài này đi qua từng phần của bữa tiệc theo góc người đi tour: diễn ra lúc nào, trên vỉ có gì, ai lo việc gì, nên mặc gì, nên báo trước điều gì và giữ an toàn quanh bếp than ra sao. Thực đơn cụ thể mỗi đơn vị một khác, nên coi đây là khung để hỏi lại cho đúng.
Bữa BBQ nằm ở đâu trong chương trình tour
Một chương trình 2 ngày 1 đêm điển hình đi xe giường nằm từ TP.HCM vào buổi tối, sáng hôm sau tới Tà Đùng, nhận chỗ ở, nghỉ ngơi và tham quan nhẹ. Bữa BBQ được xếp vào tối ngày thứ nhất vì đây là khoảng thời gian duy nhất trong cả chuyến mà đoàn không phải di chuyển: không có xe chờ, không có thuyền hẹn giờ, không có chặng nào phải kịp. Đặt bữa tiệc ở đây giúp nhịp đi có một điểm lắng, đúng với tinh thần "đi vừa đủ, không chạy điểm" mà nhiều tour vùng hồ theo đuổi.
Địa điểm thường là sân trước villa, hiên rộng nhìn xuống hồ, hoặc bãi cỏ chung của khu garden khi đoàn ở phiên bản tiết kiệm hơn. Với tour ghép, nhiều nhóm khách lẻ có thể ăn chung một khu, mỗi nhóm một bàn; với tour đoàn riêng, cả đoàn ngồi thành một dãy dài. Giờ bắt đầu thường khi trời vừa tối, để còn kịp thấy chút ánh chiều cuối trên mặt nước rồi mới lên đèn. Giờ kết thúc thì nên hỏi trước: nhiều khu lưu trú quanh hồ có quy định giữ yên sau một mốc giờ nhất định để không làm phiền nhà bên cạnh, và sáng hôm sau đoàn còn dậy sớm đi thuyền.
Cần phân biệt rõ với kiểu BBQ tự nấu khi thuê villa nguyên căn: ở đó nhóm tự mua thịt, tự nhóm than, tự dọn dẹp. Trong tour, bữa BBQ là một hạng mục đã nằm trong chương trình, có người chuẩn bị và người dọn, khách đến để ăn và trò chuyện.
Trên vỉ nướng thường có những gì
Thịt heo và gà ướp sẵn. Đây là phần chính của gần như mọi thực đơn BBQ đoàn, vì dễ ăn, hợp cả người lớn lẫn trẻ nhỏ, và chịu được việc nướng lâu trên than mà không khô quá. Heo thường là ba chỉ hoặc nạc vai thái lát, gà thường là đùi hoặc cánh. Ở vùng đồi quanh hồ có gà thả và heo nuôi rẫy, nhưng không phải đơn vị nào cũng dùng; muốn biết thì hỏi.
Xiên que và đồ ăn kèm. Xiên thịt xen rau củ, xúc xích, chả viên giúp bữa ăn có nhịp, ai đói thì ăn trước, ai thích ngồi chuyện thì nhâm nhi dần. Bắp nướng, khoai lang, cà tím, đậu bắp, nấm là các món rau củ hay gặp; khoai lang và bắp vùng cao nướng than là thứ nhiều khách nhắc lại.
Cá hồ tuỳ hôm. Cá nuôi lồng trên hồ đôi khi được thêm vào vỉ, nướng giấy bạc hoặc nướng muối ớt. Món này phụ thuộc mẻ cá trong ngày, nên đừng coi là hạng mục chắc chắn có.
Tinh bột và nước chấm. Cơm trắng, cơm lam hoặc bánh mì để ăn no; nước chấm phổ biến là muối ớt xanh, muối tiêu chanh, tương ớt. Rau sống, dưa leo, cà chua đi kèm để bữa nướng không bị ngấy.
Nước uống. Thường có nước lọc hoặc trà; nước ngọt, bia và rượu tuỳ chương trình, có nơi tính vào gói, có nơi tính riêng. Đây là dòng nên hỏi cụ thể nhất trước ngày đi.
Ai lo bếp, ai nướng và khách làm gì
Ở bữa BBQ trong tour, phần nặng nhất đã có người làm: sơ chế, ướp, xiên que, nhóm than, kê bàn ghế, thắp đèn và dọn rửa sau cùng. Thông thường nhân viên khu lưu trú hoặc người của đơn vị tour sẽ đứng bếp ở giai đoạn đầu, nướng mẻ đầu tiên để bàn nào cũng có đồ ăn ngay khi ngồi xuống. Sau đó khách nào thích cầm kẹp thì tự nướng tiếp phần của bàn mình; ai không thích thì cứ ngồi, người đứng bếp sẽ tiếp đồ dần.
Với đoàn đông, cách chia thường gặp là mỗi bàn tám đến mười người một bếp than, có một người chịu trách nhiệm trông lửa. Cách này giữ đồ ăn nóng và tránh cảnh cả đoàn xếp hàng trước một bếp duy nhất. Nếu đoàn có trưởng đoàn, nên phân trước ai trông bếp bàn nào để người đứng bếp chính không phải chạy khắp nơi.
Khách nên tự giữ ba việc nhỏ: không để trẻ nhỏ đứng sát bếp, gom rác vào túi chung thay vì để dưới cỏ, và báo ngay khi thấy thịt chưa chín hoặc than tàn. Đây không phải lúc giữ ý: người đứng bếp cần biết để xử lý, và một miếng gà còn hồng là thứ không nên ăn cho xong chuyện.
Vì sao đây là phần khách nhớ nhất
Nếu hỏi khách sau chuyến đi rằng họ nhớ gì, câu trả lời hay gặp không phải là món nào ngon mà là cảm giác của buổi tối hôm đó. Có vài lý do khá dễ hiểu. Thứ nhất, đây là lần đầu cả đoàn thật sự rảnh tay: đêm trước ai cũng nằm trên xe, sáng nay lo nhận phòng, đi tham quan; tới tối mới có thời gian ngồi xuống nói chuyện với nhau.
Thứ hai, khí hậu. Tà Đùng nằm trên cao nguyên, ban đêm mát hẳn so với TP.HCM, nhất là các tháng cuối năm. Người từ thành phố lên thường bất ngờ vì phải khoác thêm áo, và cái lạnh nhẹ đó làm bếp than trở thành trung tâm tự nhiên: ai cũng muốn ngồi gần lửa, câu chuyện vì thế cũng tụ lại.
Thứ ba, sự yên tĩnh. Vùng hồ ít ánh đèn, ít tiếng xe; khi tắt bớt đèn sân, có đêm trời quang nhìn thấy rất nhiều sao, phía dưới là mặt hồ đen và những chấm sáng của nhà dân ven bờ. Với khách quen sống trong tiếng ồn thành phố, đó là phần trải nghiệm không chụp lại được nhưng nhớ rất lâu. Cũng vì thế mà bữa BBQ hợp nhất khi đoàn tự giữ không khí: nói chuyện, hát nhẹ, đừng mở loa quá to làm mất cái lý do khiến mọi người lên đây.
Mặc gì, mang gì ra bàn tiệc
Bữa BBQ ngoài trời ở vùng đồi cần chuẩn bị khác với một bữa nướng trong quán ở thành phố. Mấy thứ sau nên để sẵn trong túi nhỏ từ chiều:
- Áo khoác mỏng hoặc áo nỉ cho người lớn, áo ấm có mũ cho trẻ nhỏ; đêm vùng hồ có gió, ngồi lâu sẽ thấy lạnh dù ban ngày nắng.
- Quần dài và giày kín mũi: bãi cỏ buổi tối ẩm sương, có côn trùng, lại gần bếp than nên tránh dép hở ngón.
- Kem hoặc xịt chống muỗi, nhất là khi khu tiệc gần bờ nước hoặc bụi cây.
- Đèn pin nhỏ hoặc dùng đèn điện thoại khi đi lại giữa khu tiệc và phòng, vì lối đi trên đồi thường dốc và tối.
- Khăn giấy ướt và một túi đựng rác nhỏ cho bàn của mình.
- Thuốc thường dùng của người lớn tuổi, nếu bữa tối kéo dài qua giờ uống thuốc.
Một mẹo nhỏ: tắm và thay đồ trước giờ tiệc. Sau bữa nướng tóc và áo sẽ ám mùi khói; nhiều người chọn tắm lần hai trước khi ngủ, nên hỏi khu lưu trú về nước nóng để không phải đợi lâu.
Những điều nên báo đơn vị tour trước ngày đi
Thực đơn BBQ đoàn được chuẩn bị từ trước, thường mua nguyên liệu từ hôm trước hoặc buổi sáng cùng ngày. Vì vậy, mọi nhu cầu riêng cần báo khi giữ chỗ hoặc ít nhất một hai ngày trước khi khởi hành, không phải lúc đã ngồi vào bàn. Ba nhóm hay cần báo nhất là: người ăn chay (để có phần rau củ, nấm, đậu hũ nướng riêng vỉ, không chung kẹp với thịt), người dị ứng (hải sản, đậu phộng, gluten trong tương ướp), và trẻ nhỏ (phần ít cay, ít muối, cắt nhỏ).
Chuyện đồ uống cũng nên hỏi rõ: gói có bao gồm bia, nước ngọt hay chỉ nước lọc, đoàn có được mang đồ uống riêng không, có tính phí mở chai hay không. Hỏi trước để không ai thấy khó xử khi tới lúc thanh toán. Với tour đoàn riêng, có thể đề nghị thêm món theo khẩu vị đoàn, thêm suất cho người tham gia muộn, hoặc dời giờ tiệc nếu chương trình chiều kéo dài; với tour ghép, thực đơn thường cố định và khó thay đổi riêng cho một nhóm.
Cuối cùng, nếu trong đoàn có người không ăn được đồ nướng vì bệnh lý (dạ dày, ăn kiêng theo chỉ định bác sĩ), hãy nói thẳng để đơn vị tìm phương án thay như món luộc, cháo hoặc súp. Một suất thay thế được chuẩn bị từ trước bao giờ cũng tốt hơn một người ngồi nhìn cả bàn ăn.
Giữ an toàn quanh bếp than và sau bữa tiệc
Bếp than là chỗ dễ xảy ra chuyện nhất trong buổi tối. Trẻ nhỏ chạy quanh bàn có thể va vào bếp; người lớn uống vài ly có thể chạm tay vào vỉ nóng. Nên có một người lớn tỉnh táo được giao trông trẻ trong suốt bữa, và bếp đặt ở mép khu tiệc thay vì giữa lối đi. Không đổ cồn hay xăng vào than đang cháy để lửa bùng lên nhanh.
Sau bữa, khu lưu trú thường lo việc dập than, nhưng khách cũng nên để ý: than còn đỏ để qua đêm trên bãi cỏ khô vào mùa nắng là nguy cơ cháy thật, nhất là vùng gần rừng. Thấy than chưa tắt hẳn thì báo người phụ trách. Đặc biệt, sau khi uống rượu bia không ra mép hồ, không xuống nước, không chạy xe máy đi đâu trong đêm; đường đồi tối, dốc và có ổ gà, người quen đường còn phải đi chậm.
Cuối cùng là giờ đi ngủ. Sáng hôm sau chương trình thường bắt đầu sớm với chặng thuyền hoặc ngắm mây, và chuyến xe về TP.HCM cũng khá dài. Một bữa tiệc vui mà kết thúc đúng giờ sẽ giúp cả đoàn giữ sức cho ngày thứ hai, cũng là cách tôn trọng hàng xóm quanh hồ, những người sống ở đây quanh năm chứ không chỉ một đêm.
Câu hỏi thường gặp
Tiệc BBQ trong tour Tà Đùng có phải tự nướng không?
Thường thì không bắt buộc. Nhân viên khu lưu trú hoặc đơn vị tour chuẩn bị nguyên liệu, nhóm than và nướng mẻ đầu; khách thích thì tự nướng tiếp phần bàn mình. Nên hỏi trước cách chia bếp nếu đoàn đông để biết bàn nào có người trông lửa.
Bia rượu trong tiệc BBQ có nằm trong giá tour không?
Tuỳ đơn vị. Có chương trình gồm nước lọc và trà, nước ngọt và bia tính riêng; có chương trình tính một phần đồ uống. Hãy hỏi rõ khi giữ chỗ và hỏi luôn đoàn có được mang đồ uống riêng hay không để khỏi lăn tăn lúc thanh toán.
Nếu trời mưa thì tiệc BBQ tổ chức ở đâu?
Các khu lưu trú quen đón đoàn thường có hiên, mái che hoặc nhà sinh hoạt chung để dời bếp vào khi mưa. Bếp than vẫn cần chỗ thoáng khí, nên không nướng trong phòng kín. Hãy hỏi đơn vị tour phương án mưa trước nếu đi vào mùa mưa.
Người ăn chay có ăn được trong bữa BBQ không?
Được, nếu báo trước. Đơn vị có thể chuẩn bị rau củ, nấm, đậu hũ nướng trên vỉ riêng và kẹp riêng để không lẫn với thịt. Báo khi giữ chỗ hoặc ít nhất một hai ngày trước khi đi vì nguyên liệu được mua trước.
Tiệc BBQ kéo dài đến mấy giờ?
Không có giờ chung cho mọi nơi. Nhiều khu lưu trú quanh hồ có quy định giữ yên sau một mốc giờ buổi tối, và sáng hôm sau đoàn thường dậy sớm đi thuyền. Nên hỏi giờ kết thúc từ trước để sắp phần văn nghệ hay phát biểu cho vừa.
Trẻ nhỏ ăn BBQ có ổn không?
Ổn nếu có phần riêng ít cay, ít muối, thịt được nướng chín kỹ và cắt nhỏ. Quan trọng hơn món ăn là an toàn: giữ trẻ cách xa bếp than, có một người lớn được giao trông trẻ suốt bữa và mặc ấm cho trẻ vì đêm vùng hồ khá lạnh.