Với đoàn có ông bà và trẻ nhỏ, một lịch tour Tà Đùng tốt giữ nguyên các chặng chính nhưng sửa cách đi: đi xe ban ngày hoặc chọn giường tầng dưới nếu đi xe đêm, thêm giờ nghỉ trưa, bớt dốc, cho chặng xe máy cày và thác thành tuỳ chọn, chọn phòng gần khu ăn, và kết thúc ngày sớm. Mục tiêu không phải là đi được nhiều nhất mà là cả nhà cùng vui và không ai kiệt sức.
Bài này đi qua chương trình chuẩn hai ngày một đêm, từng chặng một, và chỉ ra chỗ nên sửa cho đoàn nhiều thế hệ. Phần lớn những sửa đổi này chỉ làm được với tour riêng hoặc khi đơn vị tour linh động; với tour ghép, đoàn gia đình vẫn có thể xin ngồi lại ở chặng không hợp. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ; người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi.
Vì sao lịch chuẩn chưa hợp với đoàn nhiều thế hệ
Lịch chuẩn hai ngày một đêm được thiết kế cho người lớn khoẻ mạnh: một đêm trên xe giường nằm, ngày thứ hai dồn nhiều chặng vào buổi sáng, có chặng xe máy cày xóc nảy trên đường đất đỏ, có đi bộ lên xuống dốc ở thác và ở điểm ngắm. Với người trẻ, đó là phần vui; với ông bà và trẻ nhỏ, đó là phần mệt.
Người lớn tuổi thường khó ngủ trên xe, dễ mỏi lưng, đi dốc chậm, cần đi vệ sinh nhiều lần. Trẻ nhỏ thì cần ngủ trưa đúng giờ, ăn đúng bữa, dễ quấy khi mệt, và không biết sợ chỗ nguy hiểm. Một lịch không tính tới những điều này sẽ khiến cả nhà phải chiều theo người yếu nhất một cách bị động, thay vì đã được tính sẵn từ đầu.
Sửa lịch không có nghĩa là bỏ hết. Ông bà vẫn có thể ngắm hồ từ thuyền, trẻ vẫn có thể hái trái ở vườn. Chỉ cần đổi cách đi, đổi giờ, và cho phép một vài người trong đoàn ngồi lại ở chặng không hợp.
Xe: ban ngày hay đêm, tầng trên hay tầng dưới
Nếu đi tour riêng, cân nhắc đi xe hợp đồng ban ngày thay vì xe giường nằm đêm. Đi ban ngày mất gần nửa ngày đường nhưng cả nhà ngủ ở nhà đêm trước, xe dừng nghỉ được khi cần, ông bà không phải leo lên giường tầng trên trong bóng tối. Lịch khi đó thường kéo thành ba ngày hai đêm để vẫn có đủ thời gian ở hồ.
Nếu đi tour ghép bằng xe giường nằm đêm, xin trước giường tầng dưới cho ông bà, gần đầu xe nếu được vì phía đầu xe ít xóc hơn. Trẻ nhỏ thường nằm chung với bố mẹ; hỏi rõ chính sách của nhà xe. Mang theo áo khoác, gối cổ, bịt mắt, chai nước, túi nilon phòng say xe.
Ở mỗi lần dừng nghỉ, đưa ông bà xuống xe đi lại vài phút cho máu lưu thông, đi vệ sinh dù chưa thấy cần. Với trẻ, cho đi vệ sinh trước khi lên xe và ở mỗi trạm dừng; xe giường nằm không phải lúc nào cũng có nhà vệ sinh trên xe.
Ngày thứ nhất: nghỉ nhiều hơn nữa
Với đoàn gia đình, ngày đầu tới nơi nên gần như trống hoàn toàn. Nhận phòng sớm nếu được; nếu không, xin chỗ ngồi có bóng mát, có ghế dựa cho ông bà trong lúc chờ. Ăn sáng nhẹ, rồi ngủ bù cho tới trưa. Ăn trưa, rồi ngủ trưa thêm một giấc nữa. Không có gì phải vội.
Buổi chiều, nếu ông bà khoẻ, có thể ngồi ngoài hiên nhìn hồ, hoặc đi dạo vài trăm mét trên lối bằng phẳng quanh chỗ ở. Trẻ có thể chơi trên bãi cỏ dưới mắt người lớn. Đây là lúc gia đình ở bên nhau mà không phải theo lịch của ai.
Bữa nướng tối nên ăn ở ca sớm hoặc ngồi gần đầu bàn để ông bà và trẻ ăn trước, về phòng nghỉ sớm. Người lớn trẻ trong nhà có thể ngồi lại với đoàn sau đó. Trẻ cần ngủ sớm vì sáng mai dậy sớm đi thuyền.
Ngày thứ hai: chọn chặng, không đi hết
Chặng thuyền thường hợp với cả nhà: ngồi yên, nhìn cảnh, không phải đi bộ. Chỉ cần chắc chắn có áo phao vừa cỡ cho từng người, kể cả áo phao cỡ trẻ em; trẻ nhỏ ngồi giữa hai người lớn, không ngồi ở mép thuyền. Lên xuống thuyền ở bến là lúc dễ trượt nhất; có người đỡ ông bà từng bước.
Chặng Topview tuỳ đường lên: nếu xe vào gần được, ông bà có thể đi; nếu phải đi bộ lên dốc dài, ông bà có thể ngồi lại ở chỗ có bóng mát và để con cháu lên chụp ảnh. Chặng xe máy cày tới thác là chặng nên để tuỳ chọn: xóc, bụi, có dốc; ông bà đau lưng, người có bệnh tim mạch, trẻ quá nhỏ nên ngồi lại.
Chặng thăm vườn hợp với trẻ: được xem cây, xem trái, được hái thử dưới sự hướng dẫn của chủ vườn. Ông bà nhiều người từng làm vườn, thường thích nói chuyện với chủ vườn về cây trồng. Giữ trẻ tránh xa những cây có gai, cây đang phun thuốc, và nhắc trẻ không tự hái.
Sửa từng chặng cho đoàn nhiều thế hệ
Bảng dưới gợi ý cách sửa từng chặng của chương trình chuẩn. Phần lớn phải trao đổi trước với đơn vị tour:
| Chặng | Lịch chuẩn | Gợi ý cho ông bà, trẻ nhỏ |
|---|---|---|
| Xe đi | Giường nằm chạy đêm | Xe ban ngày, hoặc giường tầng dưới đầu xe |
| Ngày đầu | Nghỉ, chiều tự do | Nghỉ trọn ngày, ngủ trưa hai giấc |
| Bữa nướng | Cả đoàn ăn cùng giờ | Ông bà, trẻ ăn trước, về phòng sớm |
| Thuyền | Đi sáng ngày hai | Giữ, áo phao vừa cỡ, ngồi giữa thuyền |
| Topview | Đi bộ lên điểm ngắm | Tuỳ đường; ông bà có thể ngồi lại |
| Xe máy cày, thác | Đi cả đoàn | Tuỳ chọn; người yếu ngồi lại nghỉ |
| Thăm vườn | Hái thử, mua trái | Giữ, chọn lối bằng, có người trông trẻ |
| Xe về | Chiều hoặc tối | Về sớm, về ban ngày nếu được |
Với tour ghép, những sửa đổi về xe và giờ ăn có thể khó làm; nhưng việc ngồi lại ở một chặng thì gần như luôn được chấp nhận nếu báo trước người dẫn đoàn.
Chỗ ngủ cho đoàn nhiều thế hệ
Chọn phòng gần khu ăn, ít bậc thang, có nhà vệ sinh trong phòng, có nước nóng ổn định, có chăn đủ ấm. Với ông bà, một đêm lạnh và phải ra ngoài đi vệ sinh là đủ để sáng hôm sau mệt cả ngày. Với trẻ nhỏ, hỏi có giường phụ, có thể kê giường sát tường không.
Villa trên đồi thường đẹp nhưng có thể nhiều dốc, nhiều bậc; khu garden gần mặt nước thì bằng phẳng hơn nhưng phải để ý mép nước khi có trẻ. Hỏi kỹ địa hình quanh phòng trước khi chọn phiên bản. Nếu đoàn đông, có thể chia: ông bà ở phòng thuận tiện nhất, con cháu ở phòng khác.
Đêm ở vùng hồ yên tĩnh, nhưng nếu khu ở có nhiều đoàn, tiếng nói chuyện bên khu nướng có thể vọng tới khuya. Xin phòng xa khu nướng nếu ông bà khó ngủ hoặc trẻ ngủ sớm.
Mang thêm một chiếc đèn ngủ nhỏ hoặc dùng đèn điện thoại cho đêm đầu ở phòng lạ; ông bà dậy đi vệ sinh giữa đêm trong bóng tối là lúc dễ vấp ngã nhất.
Ăn uống, thuốc men và những thứ nhỏ
Báo trước đơn vị tour nếu ông bà ăn kiêng: ít muối, ít đường, ăn mềm. Bữa nướng thường nhiều đồ nướng cứng, nhiều gia vị; xin thêm món mềm như cháo, canh, cá hấp nếu bếp làm được. Với trẻ nhỏ, mang theo đồ ăn vặt quen thuộc, sữa, bánh; vùng hồ không nhiều cửa hàng tiện lợi như thành phố.
Mang đủ thuốc thường dùng của ông bà cho cả chuyến và dư một hai ngày, để trong túi xách tay chứ không để trong khoang hành lý. Mang theo thuốc hạ sốt, thuốc say xe, men tiêu hoá, băng dán cho trẻ. Ghi sẵn tên thuốc, liều dùng phòng khi cần nói với nhân viên y tế.
Mang thêm mũ rộng vành, kem chống nắng, khăn ấm. Nắng trưa vùng cao gắt hơn cảm giác, còn sáng tối thì se lạnh; ông bà và trẻ nhỏ nhạy với cả hai.
Phân công trong đoàn: ai trông ai
Đoàn nhiều thế hệ đi đông thì dễ lơ nhau: ai cũng nghĩ người khác đang trông trẻ, đang đỡ ông bà. Trước khi đi, phân công rõ: mỗi trẻ có một người lớn chịu trách nhiệm, mỗi ông bà có một người con cháu đi kèm. Ở bến thuyền, ở thác, ở vườn, người phụ trách luôn biết người mình trông đang ở đâu.
Báo người dẫn đoàn danh sách những người cần chú ý: ông bà có bệnh nền, trẻ dưới mấy tuổi, ai say xe nặng. Họ sẽ để ý hơn ở những chặng nguy hiểm và biết ai cần ưu tiên khi có chuyện.
Một mẹo đơn giản: mặc cho trẻ áo màu sáng, dễ nhận ra từ xa ở bến thuyền, ở vườn; ghi số điện thoại của bố mẹ vào một mảnh giấy để trong túi áo của bé. Với ông bà, để sẵn trong túi một tờ ghi tên thuốc đang dùng, bệnh nền và số người thân.
Khi có người mệt hoặc ốm giữa chuyến
Đi đoàn nhiều thế hệ, khả năng có người mệt, sốt, đau bụng giữa chuyến cao hơn đoàn người trẻ. Điều quan trọng là báo người dẫn đoàn ngay, đừng cố chịu. Họ biết cơ sở y tế gần nhất trong vùng, biết cách đưa người đi khi cần, và có thể sắp xếp để người mệt ở lại chỗ ở nghỉ trong khi đoàn đi tiếp.
Trẻ nhỏ hay bị mệt do đổi nếp ngủ, ăn đồ lạ, đi xe dài. Giữ cho bé ngủ đủ, uống đủ nước, ăn đồ quen; nếu bé sốt, cho nghỉ hẳn một chặng thay vì cố mang theo. Ông bà hay mệt do thiếu ngủ trên xe, do lạnh đêm, do đi dốc; nghỉ thêm một giấc trưa thường đủ để hồi lại.
Với người có bệnh nền như tim mạch, huyết áp, tiểu đường, mang theo thuốc đủ, đo huyết áp nếu có máy, và tránh những chặng gắng sức. Nếu có dấu hiệu bất thường, đừng chần chừ; vùng hồ cách bệnh viện lớn một quãng đường, nên đi sớm vẫn hơn.
Trước chuyến đi, chụp ảnh thẻ bảo hiểm y tế của ông bà và trẻ, lưu trong điện thoại của người đi kèm. Khi phải vào cơ sở y tế ở một nơi xa nhà, có sẵn thông tin giúp thủ tục nhanh hơn, và người đi kèm không phải gọi về nhà hỏi từng thứ trong lúc đang lo.
Câu hỏi thường gặp
Ông bà ngoài 70 tuổi có đi tour Tà Đùng được không?
Nhiều người lớn tuổi khoẻ mạnh vẫn đi được, nhất là khi lịch được sửa nhẹ: đi xe ban ngày hoặc nằm giường tầng dưới, nghỉ nhiều, bỏ chặng xe máy cày. Người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước và báo đơn vị tour.
Trẻ mấy tuổi thì đi tour Tà Đùng được?
Không có mốc tuổi chung; trẻ đã quen đi xe đường dài thường đi được. Với trẻ rất nhỏ, cha mẹ nên cân nhắc đêm trên xe và chặng xe máy cày, chọn tour riêng có lịch nhẹ, và chuẩn bị áo phao cỡ trẻ em cho chặng thuyền.
Chặng xe máy cày có hợp với ông bà không?
Thường là không, vì xe xóc nảy trên đường đất đỏ, có dốc. Người đau lưng, có bệnh tim mạch hay huyết áp nên ngồi lại nghỉ. Báo người dẫn đoàn để họ sắp chỗ nghỉ có bóng mát trong lúc đoàn đi.
Đi tour ghép có xin sửa lịch cho gia đình được không?
Sửa giờ xe hay giờ ăn của cả đoàn thì khó, nhưng ngồi lại ở một chặng, xin giường tầng dưới, xin phòng gần khu ăn thì thường được nếu báo trước. Muốn sửa nhiều hơn, nên chọn tour riêng cho gia đình.
Cần mang gì cho ông bà và trẻ nhỏ?
Thuốc thường dùng đủ cả chuyến để trong túi xách tay, áo ấm, khăn, mũ rộng vành, kem chống nắng, đồ ăn mềm và đồ ăn vặt quen thuộc của trẻ, sữa, thuốc hạ sốt, thuốc say xe, băng dán.