Với người lần đầu đi tour Tà Đùng, chuyến đi thường diễn ra theo một mạch quen thuộc: tối lên xe giường nằm ở TP.HCM, sáng tới vùng hồ còn sương, nghỉ ngơi và nhận phòng, tối ăn nướng cùng đoàn, sáng hôm sau đi thuyền giữa các đảo, lên điểm ngắm, đi xe máy cày tới thác, ghé vườn, ăn trưa rồi lên xe về. Mạch ấy không khó, nhưng có vài điều người mới thường không lường trước: đêm trên xe dài hơn tưởng tượng, sáng sớm lạnh hơn thành phố nhiều, đường đất đỏ bám vào giày, và có những chỗ điện thoại gần như mất sóng.
Bài này kể lại một chuyến từ góc nhìn của người chưa từng lên hồ, không theo giờ chính xác (giờ của mỗi chuyến do đơn vị tour báo), mà theo những gì người mới sẽ thấy, cảm và nên làm ở từng đoạn. Mục đích là để khi đặt chân lên xe, anh chị đã hình dung được cả chuyến và không bị bất ngờ.
Trước khi đi: điều người mới hay chuẩn bị sai
Người mới thường mang theo quá nhiều quần áo đẹp để chụp ảnh và quá ít áo ấm. Ở Tà Đùng, ban ngày nắng có thể gắt, nhưng sáng sớm và đêm se lạnh, ngồi thuyền lúc sáng còn có gió hồ. Một chiếc áo khoác vừa phải, một đôi tất, một chiếc khăn mỏng quan trọng hơn bộ váy thứ ba.
Giày dép cũng hay bị chọn sai. Giày trắng, giày vải sáng màu rất dễ thành màu đỏ sau một chặng đường đất. Chặng xe máy cày và chặng thác cần giày đế bám, chịu được ướt. Nhiều người mang thêm một đôi dép quai hậu để thay khi về phòng.
Điều thứ ba là pin điện thoại. Người mới chụp ảnh rất nhiều, dùng bản đồ, nhắn tin cho người nhà, nên pin hết nhanh. Mang theo pin dự phòng đã sạc đầy, và nhớ rằng ở một số khu vực sóng yếu, điện thoại tìm sóng liên tục cũng làm hao pin.
Đêm trên xe: dài hơn tưởng tượng
Lên xe giường nằm buổi tối, người mới thường háo hức, nói chuyện, xem điện thoại. Xe ra khỏi thành phố mất một lúc vì kẹt đường. Khi xe chạy đều trên quốc lộ, đèn trong xe tắt, và đó là lúc nên ngủ. Người thức tới khuya vì chưa quen thường tới nơi trong trạng thái mệt rã.
Đường lên cao nguyên có những đoạn dốc và cua, càng về gần sáng càng nhiều. Người dễ say nên uống thuốc chống say trước giờ đi theo hướng dẫn trên hộp, chọn giường tầng dưới gần đầu xe nếu được, và đừng nằm đọc điện thoại. Xe thường dừng nghỉ giữa đường một hai lần để khách đi vệ sinh; mang theo đôi dép để xuống xe cho tiện.
Người mới hay bất ngờ ở chỗ xe tới nơi lúc trời còn sớm, có khi còn tối. Đừng vội; đó là lúc không khí vùng hồ dễ chịu nhất, mát lạnh và yên. Mặc áo khoác trước khi xuống xe.
Buổi sáng đầu tiên: sương, lạnh và một khung cảnh lạ
Xuống xe, việc đầu tiên người mới để ý là cái lạnh. Không phải lạnh như mùa đông miền Bắc, nhưng đủ để người quen nắng thành phố co vai lại. Việc thứ hai là màu đất: đỏ ở khắp nơi, trên đường, trên bờ dốc, trên bánh xe.
Nếu tới vào buổi sáng có sương, khung cảnh hồ có thể khác hẳn ảnh: thay vì mặt nước xanh với các đảo rõ nét, là một vùng mờ trắng chỉ thấy ngọn cây trên các đảo nhô lên. Nhiều người thấy cảnh này đẹp hơn cả ảnh. Sương tan dần khi nắng lên, và tới giữa buổi sáng thì hồ hiện ra rõ.
Từ chỗ xuống xe vào chỗ ở, đoàn thường đi tiếp bằng xe trung chuyển. Tới nơi, tuỳ giờ và tuỳ phòng, có thể nhận phòng ngay hoặc gửi đồ chờ. Bữa sáng đầu tiên này thường không nằm trong gói; hỏi người dẫn đoàn chỗ ăn gần nhất.
Ngày thứ nhất: nghỉ cho lại sức
Người mới thường muốn đi ngay mọi nơi. Chương trình tốt lại để ngày đầu khá nhẹ: nhận phòng, tắm rửa, ngủ bù, ngồi nhìn hồ. Đó không phải lãng phí. Sau một đêm trên xe, cơ thể cần vài tiếng để hồi lại, và buổi tối còn có bữa nướng, sáng mai còn dậy sớm đi thuyền.
Buổi chiều là khoảng tự do để đi dạo quanh chỗ ở, chụp ảnh hồ khi nắng xiên, hoặc chỉ nằm đọc sách. Đây cũng là lúc người mới nhận ra một điều khác của vùng hồ so với thành phố: yên. Không có tiếng còi xe, tiếng loa, chỉ có gió, côn trùng và đôi khi tiếng máy thuyền xa xa.
Một lưu ý: vùng hồ có những chỗ sóng điện thoại yếu. Nếu cần liên lạc công việc, gửi tin trước khi lên xe hoặc tìm chỗ có sóng tốt ở khu vực chỗ ở. Báo người nhà biết có thể sẽ khó liên lạc trong vài giờ.
Buổi tối: bữa nướng và cái lạnh dễ chịu
Bữa nướng buổi tối là phần nhiều khách nhắc tới nhất sau chuyến đi. Cả đoàn ngồi quanh lò than, trời se lạnh, đồ nướng thơm, người lạ trên xe đêm qua trở thành người quen. Người mới thường bất ngờ vì thấy vui hơn mình nghĩ.
Mặc áo ấm khi ra khu nướng, vì ngồi lâu ngoài trời sẽ thấy lạnh dần. Nếu có uống, giữ mức vừa phải: sáng mai phải dậy sớm, và đường từ khu nướng về phòng có thể là đường dốc tối. Nếu không ăn được món nào, báo người dẫn đoàn ngay từ đầu bữa thay vì ngồi nhịn.
Khi tiệc tàn, ngước nhìn trời. Đêm trời quang ở vùng hồ, ít đèn, có thể thấy nhiều sao hơn hẳn ở thành phố. Đó là một món quà nhỏ không ghi trong chương trình.
Người mới hay hỏi bữa nướng kéo dài tới mấy giờ. Thường thì tới lúc đồ ăn hết và người dẫn đoàn nhắc giờ nghỉ, để sáng mai cả đoàn dậy được. Ai muốn ngồi thêm thì giữ giọng nhỏ, vì phòng của những người khác có thể ở ngay gần đó.
Ngày thứ hai: dày nhất và đáng nhất
Ngày thứ hai thường bắt đầu sớm. Ăn sáng, rồi ra bến lên thuyền. Ngồi thuyền đi giữa các đảo là lúc người mới hiểu vì sao người ta gọi nơi này là "Vịnh Hạ Long trên cao nguyên". Mặc áo phao, ngồi yên, giữ chặt điện thoại. Sau thuyền là điểm ngắm toàn cảnh, chặng xe máy cày xóc nảy trên đường đất tới thác, rồi buổi ghé vườn bơ, mít, sầu riêng.
Ngày này mệt hơn ngày đầu. Người mới nên ăn sáng đủ, mang nước, đội mũ. Ở chặng xe máy cày, ai thấy không hợp có thể ngồi lại. Ở vườn, hỏi trước khi hái, đi theo lối chủ vườn chỉ.
Một điều người mới hay quên là thu xếp hành lý từ tối hôm trước. Sáng ngày thứ hai đi từ sớm, về phòng thì gấp gáp; gói sẵn đồ, để riêng bộ quần áo sạch cho chuyến xe về và một túi nilon đựng giày bẩn sẽ giúp lúc trả phòng nhẹ nhõm hơn nhiều.
Trước bữa trưa là lúc trả phòng hoặc gửi đồ. Sau bữa trưa, đoàn chuẩn bị về. Mua trái cây, nông sản mang về thì nên hỏi người dẫn đoàn cách đóng gói để để trong khoang hành lý xe.
Trên đường về và sau chuyến đi
Chuyến xe về thường yên hơn chuyến đi; ai cũng mệt và nhiều người ngủ ngay. Đây là lúc xem lại ảnh, nghĩ xem điều gì làm mình nhớ nhất. Với nhiều người, đó không phải tấm ảnh đẹp nhất mà là một khoảnh khắc: sương trên hồ lúc sáng, tiếng cười quanh lò than, mùi đất đỏ sau cơn mưa.
Sau chuyến đầu, nhiều người biết mình muốn gì cho lần sau: ở lâu hơn, đi mùa khác, tự đi để có thời gian riêng, hay rủ cả nhà đi tour riêng. Lần đầu đi theo tour là cách tốt để biết những điều ấy mà không phải tự mò mẫm.
Về tới thành phố, giặt sớm đôi giày và bộ quần áo dính đất đỏ, vì để lâu vết đỏ khó sạch. Trái cây mang về thì mở thùng ngay cho thoáng, nhất là bơ và sầu riêng. Và nếu chuyến đi làm anh chị hài lòng, một lời cảm ơn gửi người dẫn đoàn hay đơn vị tour là điều nhỏ nhưng có ý nghĩa với người làm nghề ở vùng xa.
Những điều người mới hay bất ngờ
Khoảng cách giữa các điểm. Trên bản đồ, bến thuyền, điểm ngắm, thác và vườn có vẻ gần nhau. Thực tế, giữa chúng là đường đồi, đường đất, có đoạn phải đi chậm. Mỗi lần chuyển chặng mất một khoảng thời gian, vì vậy chương trình không thể nhồi nhiều điểm.
Nắng và lạnh trong cùng một ngày. Sáng lạnh, trưa nắng gắt, chiều mát, tối lạnh. Mặc nhiều lớp mỏng để cởi ra mặc vào dễ dàng thay vì một chiếc áo thật dày.
Hồ rộng hơn tưởng tượng. Đứng ở một điểm chỉ thấy được một phần hồ. Đi thuyền và lên điểm ngắm cao mới hình dung được độ rộng của mặt nước và số đảo.
Đời sống người dân xung quanh. Vùng hồ không phải khu du lịch khép kín. Hai bên đường là nhà dân, vườn cà phê, vườn tiêu, rẫy cây ăn trái, trẻ con đi học, xe chở nông sản. Đi chậm, nhường đường và chào hỏi là cách cư xử đúng.
Mọi thứ chậm hơn thành phố. Bữa ăn dọn chậm hơn, thuyền chờ đủ người, xe chờ khách đi vệ sinh. Người mới nên thả lỏng nhịp, coi sự chậm ấy là một phần của kỳ nghỉ.
Đi cùng người lạ lần đầu: vài điều giúp chuyến đi nhẹ hơn
Nếu đi tour ghép, phần lớn người trên xe là người lạ. Lần đầu, nhiều người ngại bắt chuyện, cứ giữ trong nhóm của mình. Điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng chỉ cần một câu chào khi xếp hàng lên thuyền, một lời đề nghị chụp ảnh giúp ở điểm ngắm, là chuyến đi đã dễ chịu hơn.
Đúng giờ là cách tôn trọng người khác nhiều nhất trong một đoàn. Mỗi lần tập trung, nếu một người trễ mười phút thì cả đoàn chờ mười phút, và lịch phía sau bị dồn. Người mới nên đặt báo thức sớm hơn giờ hẹn một chút, vì ở nơi lạ, chuẩn bị đồ thường lâu hơn ở nhà.
Cuối cùng, có điều gì không hài lòng, như phòng thiếu chăn hay món ăn không hợp, nói với người dẫn đoàn ngay lúc đó. Họ xử lý được nhiều chuyện nếu biết sớm, còn để tới lúc về mới than thì không ai giúp được nữa.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi tour Tà Đùng cần mang gì nhất?
Áo khoác cho sáng sớm và đêm se lạnh, giày đế bám chịu được ướt và bẩn đất đỏ, pin dự phòng, thuốc chống say nếu dễ say xe, và một túi nhỏ đựng đồ cá nhân mang theo người trên xe.
Đi xe đêm lên Tà Đùng có mệt không?
Có mệt, nhất là với người chưa quen ngủ trên xe. Nên ăn nhẹ trước khi đi, ngủ sớm khi xe tắt đèn, chọn giường tầng dưới nếu dễ say. Chương trình tốt thường để ngày đầu nhẹ cho khách nghỉ bù.
Ngày đầu tới nơi có được nhận phòng ngay không?
Tuỳ giờ tới và tình trạng phòng. Xe đêm thường tới sớm, có khi phòng chưa sẵn. Hỏi trước đơn vị tour xem có chỗ gửi đồ, tắm rửa trong lúc chờ không, và bữa sáng ngày đầu ăn ở đâu.
Ở Tà Đùng có sóng điện thoại không?
Có sóng ở nhiều khu vực, nhưng có những đoạn đường và góc đồi sóng yếu. Gửi trước các tin nhắn quan trọng, báo người nhà có thể khó liên lạc vài giờ, và lưu sẵn số người dẫn đoàn.
Người mới đi có cần theo hết các chặng không?
Không bắt buộc. Nếu thấy mệt, có thể ngồi lại ở chặng xe máy cày hay chặng thác, nghỉ ở chỗ ở rồi gặp lại đoàn. Báo người dẫn đoàn trước để họ biết và sắp xếp.