Đêm khởi hành tour Tà Đùng quyết định cả ngày đầu: ăn tối nhẹ trước khi đi, tới điểm tập trung sớm hơn giờ hẹn, gửi hành lý vào khoang và chỉ giữ một túi nhỏ bên người, nhận giường, rồi ngủ ngay khi xe tắt đèn. Người làm được như vậy thường tới hồ trong trạng thái còn sức; người thức khuya xem điện thoại, ăn no, quên áo khoác thì tới nơi mệt rã và mất gần trọn ngày đầu.
Bài này đi qua đêm khởi hành theo trình tự, từ chiều hôm đó tới lúc xe tới vùng hồ, với những việc nên làm và nên tránh. Bài không nêu điểm đón hay giờ chạy cụ thể; những thông tin đó do đơn vị tour gửi khi xác nhận, thường sát ngày đi. Các lời khuyên về sức khoẻ là lời khuyên chung, không thay ý kiến bác sĩ.
Chiều hôm đi: những việc nên làm trước
Nếu đi làm cả ngày rồi tối lên xe, chuẩn bị hành lý từ tối hôm trước, đừng để tới lúc tan làm mới gói đồ. Mang va li hoặc ba lô lên văn phòng nếu điểm tập trung gần chỗ làm; nếu không, tính đủ thời gian về nhà, tắm rửa, thay đồ thoải mái rồi mới ra điểm đón.
Đọc lại tin nhắn của đơn vị tour: giờ tập trung, điểm đón, số điện thoại người dẫn đoàn hay tài xế. Lưu số vào danh bạ, chụp màn hình tin nhắn. Nếu điểm đón ở chỗ lạ, xem trước trên bản đồ, tính thời gian đi tới đó vào giờ cao điểm buổi tối.
Sạc đầy điện thoại và pin dự phòng. Nếu dễ say xe, chuẩn bị thuốc theo hướng dẫn trên hộp; nhiều loại cần uống trước giờ đi một khoảng mới có tác dụng. Người đang dùng thuốc khác hoặc có bệnh nền nên hỏi dược sĩ, bác sĩ trước.
Ăn tối: nhẹ, đúng giờ
Ăn tối trước khi tới điểm tập trung, cách giờ xe chạy một khoảng để dạ dày kịp tiêu bớt. Ăn vừa đủ no, tránh đồ nhiều dầu mỡ, đồ cay, đồ uống có ga và rượu bia. Bụng quá no hoặc quá đói đều làm dễ say xe hơn trên đoạn đường cua về gần sáng.
Mang theo một ít đồ ăn nhẹ khô như bánh quy, bánh mì, chuối, để ăn khi xe dừng nghỉ hoặc khi đói giữa đêm. Mang chai nước, nhưng uống từng ngụm nhỏ; uống nhiều trước khi ngủ thì phải dậy giữa đêm, mà xe không phải lúc nào cũng dừng.
Với trẻ nhỏ, cho ăn tối đúng giờ quen thuộc, mang theo sữa, bình nước, đồ ăn vặt bé thích. Trẻ đói hay khó chịu trên xe đêm làm cả xe mất ngủ.
Nếu tập trung muộn, ăn tối sớm rồi tới điểm đón mới thấy đói lại, đó là lúc dùng tới đồ ăn khô đã mang. Đừng ghé hàng quán quanh điểm đón ăn một bữa nữa sát giờ xe chạy.
Tới điểm tập trung: sớm và gọn
Tới điểm tập trung sớm hơn giờ hẹn một chút. Người dẫn đoàn hoặc nhân viên nhà xe cần thời gian điểm danh, chia giường, xếp hành lý vào khoang. Người tới sớm thường được chọn giường hợp ý hơn; người tới trễ làm cả xe chờ, và trên xe đêm, mười phút chờ của ba chục người là chuyện không nhỏ.
Báo tên với người phụ trách, xác nhận số người trong nhóm. Nếu có ai trong nhóm sẽ tới trễ hoặc lên xe ở điểm đón khác, báo ngay lúc này để họ biết. Giữ điện thoại mở chuông trong lúc chờ; người phụ trách có thể gọi.
Nếu bị kẹt xe trên đường tới điểm đón và thấy sẽ trễ, gọi ngay cho người phụ trách, đừng chỉ nhắn tin. Họ có thể chờ thêm vài phút, hoặc hướng dẫn bắt xe ở một điểm đón phía sau trên lộ trình nếu có.
Đi vệ sinh trước khi lên xe, kể cả khi chưa thấy cần. Xe giường nằm có thể có hoặc không có nhà vệ sinh trên xe, và lần dừng nghỉ đầu tiên có khi sau vài tiếng chạy.
Hành lý: khoang xe và túi bên người
Va li và ba lô lớn gửi vào khoang hành lý dưới gầm xe. Dán tên hoặc buộc dây màu để dễ nhận khi xuống. Không để đồ quý, giấy tờ, thuốc, sạc trong va li gửi khoang; khi cần giữa đêm sẽ không lấy được.
Túi nhỏ mang lên giường chỉ nên có: điện thoại, sạc và pin dự phòng, giấy tờ tuỳ thân, ví, thuốc thường dùng, thuốc say xe, áo khoác hoặc khăn choàng, tất, bịt mắt, nút tai, gối cổ nếu quen dùng, chai nước, đồ ăn nhẹ, túi nilon. Giường xe giường nằm chật; mang nhiều đồ lên sẽ không có chỗ duỗi chân.
Giày dép thường phải cởi ra khi lên xe và để ở túi hoặc chỗ quy định. Mang theo đôi dép mỏng hoặc túi đựng giày để tiện xuống xe ở trạm dừng.
Với trái cây, đồ ăn mang lên cho bữa nướng, nếu đơn vị tour cho mang, đóng gói kín, dán tên, báo phụ xe khi gửi khoang. Đồ dễ vỡ, đồ có mùi mạnh thì hỏi trước có được gửi không.
Chọn giường trên xe giường nằm
Tầng dưới hay tầng trên. Tầng dưới dễ lên xuống, hợp người lớn tuổi, người say xe, người cần dậy giữa đêm; tầng trên kín đáo hơn nhưng phải leo, xe lắc cảm nhận rõ hơn.
Đầu xe hay cuối xe. Phía đầu xe thường ít xóc hơn phía cuối, hợp với người dễ say. Phía cuối gần cửa hoặc nhà vệ sinh có thể ồn hơn, mùi hơn.
Giữa hay cạnh cửa sổ. Giường cạnh cửa sổ nhìn được ra ngoài khi trời sáng, nhưng có thể lạnh hơn vì gần kính và điều hoà; giường giữa ấm hơn.
Nhóm nằm gần nhau. Nếu đi nhóm, xin giường liền nhau; với trẻ nhỏ, bố mẹ nằm cạnh hoặc chung giường theo quy định nhà xe.
Báo trước nhu cầu. Người cần giường tầng dưới vì tuổi tác, sức khoẻ hay say xe nên báo đơn vị tour ngay lúc đặt chỗ, không đợi tới điểm tập trung. Lúc ấy giường tốt thường đã được chia; báo sớm thì người phụ trách giữ sẵn.
Ngủ trên xe: tắt đèn là ngủ
Xe ra khỏi thành phố thường chậm, đèn trong xe còn sáng. Đây là lúc sắp đồ, đắp chăn, thay tất, chỉnh gối. Khi xe chạy đều và đèn tắt, đặt điện thoại xuống, đeo bịt mắt, nút tai nếu cần, và ngủ. Ánh sáng màn hình điện thoại làm khó ngủ hơn và làm phiền người bên cạnh.
Điều hoà trên xe đêm thường lạnh, càng về sáng càng lạnh khi xe lên cao nguyên. Mặc áo khoác mỏng, đi tất, đắp chăn của xe. Người dễ đau họng nên đeo khẩu trang mỏng khi ngủ.
Nằm ngửa hoặc nghiêng, đầu hướng về phía đầu xe nếu được; nhìn cố định hoặc nhắm mắt giúp giảm say. Tránh đọc, xem phim khi xe chạy trên đoạn cua. Nếu cảm thấy buồn nôn, ngồi dậy một chút, hít thở chậm, dùng túi nilon đã chuẩn bị sẵn, báo phụ xe nếu cần dừng.
Dừng nghỉ giữa đêm và lúc tới nơi
Xe thường dừng nghỉ một hai lần giữa đường. Xuống xe đi vệ sinh, vận động chân, ăn nhẹ nếu đói. Nhớ biển số hoặc đặc điểm xe, nhớ giờ xe chạy lại; nhiều xe giường nằm giống nhau đậu cùng một trạm. Đi cùng người trong nhóm, không đi lạc ra xa.
Ở trạm dừng đông xe ban đêm, chụp ảnh nhanh phía sau xe mình đang đi hoặc ghi lại vị trí xe đậu. Nhiều người đi vệ sinh xong quay ra thấy năm sáu chiếc xe giường nằm giống hệt nhau và không nhớ xe mình đậu ở đâu.
Gần sáng, xe vào đoạn cao nguyên, nhiều dốc và cua. Người dễ say thường thấy khó chịu nhất ở đoạn này; nằm yên, nhắm mắt. Khi xe gần tới nơi, phụ xe hoặc người dẫn đoàn sẽ báo; mặc áo khoác trước khi xuống vì không khí vùng hồ lúc rạng sáng lạnh.
Xuống xe, nhận đúng hành lý của mình, đếm lại đồ của nhóm. Đi theo người dẫn đoàn tới xe trung chuyển vào chỗ ở. Ngày đầu được thiết kế để nghỉ; đừng vội đi đâu, ngủ bù là việc đầu tiên nên làm.
Nếu không ngủ được trên xe
Có những người dù cố cách nào cũng không ngủ được trên xe giường nằm. Nếu biết mình thuộc nhóm này, đừng ép; nằm yên, nhắm mắt nghỉ vẫn đỡ mệt hơn thức xem điện thoại. Nghe nhạc nhẹ, sách nói bằng tai nghe với âm lượng nhỏ giúp thời gian trôi nhanh hơn mà không làm phiền ai.
Tránh cà phê, trà đặc từ chiều hôm đi. Ăn tối nhẹ, đi tắm nước ấm trước khi ra điểm đón cũng giúp dễ chợp mắt hơn. Một số người dùng gối cổ và chăn mỏng riêng của mình vì quen mùi, quen cảm giác.
Nếu đã biết mình không ngủ được trên xe, lần sau cân nhắc tour ba ngày hai đêm đi xe ban ngày, hoặc báo đơn vị tour để ngày đầu được nghỉ trọn. Đến nơi, ngủ một giấc dài buổi sáng là đủ để chiều và tối còn sức.
Người không ngủ được cũng nên tránh làm phiền người khác: không nói chuyện điện thoại, không bật đèn đọc sách sáng, không mở túi nilon sột soạt nhiều lần. Trên xe giường nằm, một tiếng động nhỏ cũng nghe rõ ở các giường bên cạnh.
Đêm khởi hành của đoàn đông: việc của trưởng đoàn
Với đoàn công ty, họp lớp, trưởng đoàn là người bận nhất đêm khởi hành. Trước giờ tập trung, gửi lại cho cả đoàn giờ, điểm đón, số người phụ trách. Tới điểm đón sớm nhất, cầm danh sách, đánh dấu ai đã tới. Gọi cho những ai chưa tới khi còn chừng mười lăm phút.
Phối hợp với người dẫn đoàn chia giường theo danh sách đã gửi trước: người lớn tuổi, người say xe tầng dưới; các cặp, các nhóm thân nằm gần nhau. Nhắc cả đoàn giữ yên khi xe tắt đèn, vì trên xe còn khách khác hoặc đồng nghiệp muốn ngủ.
Giữ điện thoại mở suốt đêm, vì người trong đoàn có chuyện sẽ gọi trưởng đoàn trước. Đến nơi, đếm lại người và hành lý trước khi xe giường nằm rời đi. Một đêm khởi hành gọn là nền cho cả chuyến đoàn suôn sẻ.
Nếu đoàn có người lên ở điểm đón khác dọc đường, trưởng đoàn giữ liên lạc với họ cho tới khi họ lên xe, báo phụ xe đúng điểm dừng. Đây là chỗ hay nhầm nhất: người chờ ở một ngã ba, xe dừng ở ngã ba khác.
Câu hỏi thường gặp
Nên tới điểm tập trung trước giờ xe chạy bao lâu?
Nên tới sớm hơn giờ hẹn một chút để kịp điểm danh, gửi hành lý, chọn giường và đi vệ sinh. Giờ tập trung cụ thể do đơn vị tour báo; tính thêm thời gian kẹt xe buổi tối khi đi tới điểm đón.
Ăn gì trước khi đi xe đêm lên Tà Đùng?
Ăn tối vừa no, nhẹ, ít dầu mỡ, ít cay, tránh đồ uống có ga và rượu bia, ăn cách giờ xe chạy một khoảng. Mang theo đồ ăn khô nhẹ và nước để dùng khi xe dừng nghỉ.
Người dễ say xe nên nằm giường nào?
Nên nằm tầng dưới, phía đầu xe nơi ít xóc, nằm yên nhắm mắt, không xem điện thoại khi xe chạy đoạn cua. Uống thuốc chống say theo hướng dẫn trên hộp và mang túi nilon phòng khi cần.
Có cần mang chăn lên xe giường nằm không?
Xe thường có chăn, nhưng điều hoà về đêm khá lạnh, nhất là khi lên cao nguyên. Mang áo khoác mỏng, tất và khăn; người quen ngủ với gối cổ có thể mang theo cho dễ ngủ.
Mang gì trong túi nhỏ trên giường xe?
Điện thoại, sạc, pin dự phòng, giấy tờ, ví, thuốc thường dùng, thuốc say xe, áo khoác, tất, bịt mắt, nút tai, chai nước, đồ ăn nhẹ, túi nilon. Đồ còn lại gửi khoang hành lý để giường đủ chỗ duỗi chân.